Oscar Wilde

Ο Oscar Fingal O’Flahertie Wills Wilde γεννήθηκε στο Δουβλίνο στις 16 Οκτωβρίου 1854. Η οικογένειά του ανήκε στην προτεσταντική αποικιακή τάξη. Ο πατέρας του ήταν χειρουργός και η μητέρα του αγαπούσε πολύ τα γράμματα. Ο νεαρός Oscar σπούδασε φιλολογία στο Trinity College του Δουβλίνου και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Οξφόρδη, στο Magdalen College. Εκεί, μυήθηκε από τον δάσκαλό του Walter Pater στον αισθητισμό, δόγμα του οποίου ήταν η φράση «η τέχνη για την τέχνη», τον οποίο υιοθέτησε και υπηρέτησε σε όλη τη μετέπειτα ζωή του.

Από φοιτητής ήδη, ο Oscar ξεχώριζε για τα μακριά του μαλλιά, τον τρόπο που ντυνόταν και τον τρόπο με τον οποίο διακοσμούσε το δωμάτιό του. Δανδής με τα όλα του στην εμφάνιση και στις συνήθειες, ανέπτυξε έναν προκλητικό τρόπο να εκφράζει τη σκέψη του, ενώ συγχρόνως φρόντιζε να αυτοπροβάλλεται με κάθε διαθέσιμο τρόπο.

Από την Οξφόρδη εισέβαλε στον λονδρέζικο λογοτεχνικό κόσμο κι από εκεί έγινε δεκτός θερμότατα στο Παρίσι και στη Νέα Υόρκη. Ντυμένος με θηλυπρεπή βελούδινα σακάκια, φορώντας ένα πράσινο γαρύφαλλο στην κουμπότρυπα, τυλιγμένος με έντονα αρώματα, καυστικός, σατιρικός, ανάλαφρος, απέκτησε φανατικούς υποστηρικτές και φανατικούς επικριτές. Η εικόνα και τα λόγια του έδιναν τροφή σε κουτσομπολίστικα φυλλάδια και σε εφημερίδες. Τα ευφυολογήματά του αναπαράγονταν από στόμα σε στόμα.

Το έργο του The Picture of Dorian Gray (Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ) γράφτηκε όταν ήταν 37 ετών και ακολούθησε η περίοδος της ακμής του με θεατρικά κυρίως έργα: Lady Windermere’s Fan (Η βεντάλια της λαίδης Γουίντερμιρ), A Woman of No Importance (Μια γυναίκα χωρίς σημασία), An Ideal Husband (Ο ιδανικός σύζυγος) και το αριστούργημά του The Importance of Being Earnest (Η σημασία του να είναι κανείς σοβαρός), και αρκετά δοκίμια. Το θέατρο γέμιζε ασφυκτικά σε κάθε παράσταση έργου του, που χλεύαζε τη βρετανική ηθική και κατεδάφιζε κώδικες και συμπεριφορές.

Εν τω μεταξύ, το 1891, ο Oscar Wilde, όντας ήδη παντρεμένος με την Constance Lloyd και έχοντας δυο γιους, γνώρισε τον Bosie, με άλλα λόγια τον Alfred Douglas, τον όμορφο, κακομαθημένο, γιο του μάλλον brutal μαρκήσιου του Queensberry. Ο εικοσιδυάχρονος Bosie μύησε τον Oscar Wilde στον σκοτεινό και επικίνδυνο κόσμο της αντρικής πορνείας. Ο Oscar ποτέ δεν ήταν διακριτικός στη συμπεριφορά του, με τον Alfred έγινε ασυγκράτητος. Ο πατέρας του νεαρού τον κατηγόρησε δημόσια για σοδομισμό, ενώ ο Wilde κατέθεσε εναντίον του μήνυση για συκοφαντία. Ήταν η αρχή της πτώσης αυτής της λαμπρής διάνοιας, αυτού του παραδοξολόγου νάρκισσου.

Ο Oscar Wilde με τον Bosie το 1893

Ακολούθησε η δίκη του Oscar Wilde, στην οποία δημοσιοποιήθηκαν οι πιο γαργαλιστικές λεπτομέρειες της ιδιωτικής του ζωής, καθώς και οι ύποπτες σχέσεις του με την πορνεία του υποκόσμου. Ό,τι μέχρι τότε εθεωρείτο χαριτωμένο ή απλώς εκκεντρικό, άρχισε σχεδόν υστερικά να καταγράφεται ως παρακμιακό και εκφυλισμένο. Ο Oscar Wilde, που τόσο είχε αγαπήσει τη δημοσιότητα, βρέθηκε ξαφνικά στο κέντρο των συζητήσεων, όμως με πολύ επιθετικό τρόπο.

Ο Stephen Fry ως Oscar Wilde και ο Jude Law ως Bosie

στην ταινία Wilde του Brian Gilbert (1997)

Καταδικάστηκε, δικάστηκε για δεύτερη φορά, καταδικάστηκε και πάλι, και φυλακίστηκε πρώτα στις φυλακές Pentonville, έπειτα τις φυλακές Wandsworth και τέλος στις φυλακές Reading. Αποφυλακίστηκε το 1897, δύο χρόνια μετά την καταδίκη του, με την υγεία του κατεστραμμένη, επανασυνδέθηκε με τον Alfred, χώρισε μαζί του και έζησε τους τελευταίους μήνες της ζωής του, άρρωστος και συνήθως μεθυσμένος, σε ένα φτηνό παριζιάνικο ξενοδοχείο.

Πέθανε στις 30 Νοεμβρίου 1900, όταν πια η βικτωριανή εποχή με τα αυστηρά ήθη έφτανε στο τέλος της. Τo 1909 τα οστά του μεταφέρθηκαν στο νεκροταφείο Père Lachaise. Ένας γυάλινος τοίχος προστατεύει σήμερα το μνημείο από τα φιλιά των χιλιάδων επισκεπτών του οι οποίοι έχουν τη συνήθεια, αφού πρώτα βάψουν τα χείλη τους με κραγιόν, να αφήνουν το αποτύπωμά τους πάνω στον τάφο του ειδώλου τους.

Πηγές για τις εικόνες:

http://www.theguardian.com/tv-and-radio/2012/apr/15/wireless-nights-great-lives-oscar-wilde-review

http://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Oscar_Wilde

http://www.amazon.com/Importance-Being-Earnest-Rupert-Everett/dp/B00006JDVX

https://web.csulb.edu/~csnider/wilde.queer.addict.html

http://www.theguardian.com/film/2012/sep/12/wilde-importance-being-accurate-stephen-fry

https://muselyblog.wordpress.com/2011/12/13/kissing-oscar-wildes-tomb/

Τύφλωση

Στην αριστοτελική φιλοσοφία υπάρχει ο όρος ἁμαρτία, ο οποίος συνδέεται με έναν άλλο όρο, πολύ δημοφιλή στο πλαίσιο του αριστοτελικού, ηθικού κυρίως, στοχασμού: τον όρο ἀρετή. Η πράξη στην αριστοτελική, αρεταϊκή, ηθική εξαρτάται από τον χαρακτήρα και τη σκέψη του ενεργούντος υποκειμένου. Ανάλογα και στην αριστοτελική ποιητική, η πράξη του δραματικού προσώπου εξαρτάται από τον χαρακτήρα και τη σκέψη του.

Παραλείποντας τη σχετική φιλολογία περί του όρου ἁμαρτία (για τον οποίο έχουν προταθεί δύο ερμηνείες: η μια από τον S. H. Butcher που τον μεταφράζει ως «ηθικό σφάλμα ή ελάττωμα» και η άλλη από τον I. Bywater που τον μεταφράζει, μάλλον ορθότερα, ως «σφάλμα κρίσης»), προχωρώ, απλουστεύοντας, σε ένα παράδειγμα.

Στην τραγωδία Οιδίπους τύραννος, ο Οιδίποδας αποδεικνύεται εξαιρετικά θερμοκέφαλος και σκοτώνει χωρίς δεύτερη σκέψη τον ξένο που του κλείνει τον δρόμο, σκοτώνοντας στην πραγματικότητα τον πατέρα του και επιβεβαιώνοντας έτσι τον χρησμό. Αυτό το ελάττωμα, η έλλειψη ψυχραιμίας, στον χαρακτήρα του Οιδίποδα, που του απαγορεύει να σκεφτεί λογικά, ευθύνεται για την ἁμαρτία που διαπράττει, για το σφάλμα κρίσης που τον τυφλώνει και που λειτουργεί στην τραγική πλοκή όπως η σκανδάλη σε ένα πυροβόλο όπλο. Πατώντας τη σκανδάλη, το όπλο ενεργοποιείται. Με το σφάλμα κρίσης του Οιδίποδα, η τραγική πλοκή (η αριστοτελική περιπέτεια, η εναλλαγή από την ευτυχία στη δυστυχία) ενεργοποιείται. Φτάνοντας στη Θήβα, θα παντρευτεί τη μητέρα του, θα κάνει μαζί της παιδιά, θα προκαλέσει συμφορά στην πόλη του, θα οδηγήσει τη μητέρα και σύζυγό του στην αυτοκτονία και ο ίδιος θα τυφλωθεί όχι πια μεταφορικά αλλά πραγματικά.

Όμως, ο Αριστοτέλης αναφέρεται στην ἁμαρτία όχι μόνο σε σχέση με τη μυθοπλασία (την ποιητική), αλλά και σε σχέση με την αληθινή ζωή (την ηθική και την πολιτική).

Ο άνθρωπος και οι πολιτικές κοινωνίες είναι ευάλωτες από την ἁμαρτία. Πόσα και πόσα σφάλματα κρίσης, ως ηθικά υποκείμενα ή ως πολίτες, δεν έχουμε διαπράξει! Πόσες φορές δεν έχουμε τυφλωθεί! Πόσες μικρές στιγμές δεν πατήσαμε τη σκανδάλη; Πόσες φορές δεν απασφαλίσαμε τον μηχανισμό καταστροφής!

Και ξέρετε, στην αληθινή ζωή το πράγμα είναι ακόμα πιο τρομακτικό, επειδή σ’ αυτήν δεν έχει προβλεφθεί κάθαρση.

Πηγή για την εικόνα:

http://coursesite.uhcl.edu/HSH/Whitec/texts/Tragedy/OedipusRex.htm

Ροβινσώνας Κρούσος

Λονδίνο, 1719. Ο εκδότης William Taylor εκδίδει ένα μυθιστόρημα με τον μακρό και παράξενο τίτλο: The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe, of York, Mariner: Who lived Eight and Twenty Years, all alone in an un-inhabited Island on the Coast of America, near the Mouth of the Great River of Oroonoque; Having being cast on Shore by Shipwreck, wherein all the Men perished but himself. With an Account he was at last as strangely deliver’d by Pyrates (Η ζωή και οι παράξενες εκπληκτικές περιπέτειες του Ροβινσώνα Κρούσου, από την Υόρκη, ναυτικού: που έζησε είκοσι οκτώ έτη, ολομόναχος σε ένα ακατοίκητο νησί στις ακτές της Αμερικής, κοντά στις εκβολές του μεγάλου ποταμού Ορινόκου, έχοντας βρεθεί στην ακτή από ναυάγιο, όπου όλοι οι άνδρες έχασαν τη ζωή τους εκτός από τον ίδιο. Με μια περιγραφή του πώς τελικά ελευθερώθηκε από τους πειρατές).

Οι αναγνώστες, που πήραν στα χέρια τους το βιβλίο και έψαξαν στο εξώφυλλο για το όνομα του συγγραφέα, διάβασαν το όνομα του Ροβινσώνα και τη φράση  «γραμμένο από τον ίδιο». Θεώρησαν, λοιπόν, πως επρόκειτο για αυτοβιογραφία του παράτολμου Ροβινσώνα Κρούσου, για μια αυθεντική ταξιδιωτική ιστορία, γεμάτη από απρόοπτα και περιπέτειες.

Ο Ροβινσώνας τσακώνεται με τον έμπορο πατέρα του που θα ήθελε να τον δει να σπουδάζει νομική και, χωρίς δεκάρα στην τσέπη, μπαρκάρει σε ένα καράβι, μετά σε ένα άλλο και σε ένα άλλο... Γρήγορα γίνεται κι ο ίδιος έμπορος, μεταφέροντας σκλάβους, καφέ και διάφορα άλλα εμπορεύματα μεταξύ Παλαιού και Νέου Κόσμου. Όμως, επιστρέφοντας από τη Βραζιλία, το πλοίο στο οποίο επιβαίνει καταστρέφεται από καταιγίδα, όλο το πλήρωμα χάνεται κι εκείνος, μόνος, σώζεται και καταφέρνει να φτάσει με μια αυτοσχέδια σχεδία σε ένα ερημονήσι. Ήταν στις 30 Σεπτεμβρίου 1659. Αργότερα, ο Ροβινσώνας επιστρέφει στο πλοίο, πριν αυτό βυθιστεί, και ξεδιαλέγει όσα πράγματα θεωρεί ότι θα του φανούν χρήσιμα για τη ζωή του στο νησί. Ζει πάνω στο νησί είκοσι οκτώ χρόνια, κατασκευάζει ασφαλή κατοικία, καλλιεργεί ρύζι και κριθάρι, μαθαίνει να συντηρεί την τροφή του για τον χειμώνα και ασχολείται με την κτηνοτροφία και την αγγειοπλαστική. Μοναδική του συντροφιά έχει μια Βίβλο, την οποία διαβάζει με ευλάβεια, αργότερα έναν παπαγάλο και πολύ αργότερα έναν άγριο, που τον βαφτίζει Παρασκευά επειδή τον ανακάλυψε κάποια Παρασκευή να έχει ξεφύγει από μια φυλή κανιβάλων που εμφανίστηκε στο νησί. Ένα αγγλικό πλοίο που φτάνει στο νησί είναι η ευκαιρία του Ροβινσώνα να ξαναγυρίσει στον πολιτισμό, στις 19 Δεκεμβρίου 1686. Στο νησί του εγκαταλείπει μερικούς από τους Άγγλους ναύτες που είχαν στασιάσει κατά του καπετάνιου τους, εξηγώντας τους πώς ο ίδιος επέζησε σε αυτό τόσα χρόνια. Εκείνος, αφού διεκδικεί τα κέρδη από την περιουσία του στη Βραζιλία, εγκαθίσταται οριστικά, μαζί με τον Παρασκευά, στην Αγγλία.

Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για αυτοβιογραφία. Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Daniel Defoe, ο οποίος χρησιμοποιεί μια αφηγηματική σύμβαση: αφήνει τον αναγνώστη να πιστέψει ότι την ιστορία την αφηγείται ο ίδιος ο πρωταγωνιστής και ότι, άρα, είναι πραγματική. Η ιστορία δεν είναι πραγματική, όμως η αφήγηση είναι ρεαλιστική. Η σύγχυση, πάντως, εντείνεται και από το γεγονός ότι τέσσερα χρόνια νωρίτερα είχε κυκλοφορήσει ένα άλλο βιβλίο με μια παρόμοια ιστορία, αληθινή όμως αυτή, ενός ναυτικού, του Σκώτου Alexander Selkirk, που κι αυτός ναυάγησε σε ένα ερημονήσι. Ο Selkirk δεν έγινε πλούσιος από την εκμετάλλευση του νησιού, έγινε όμως πλούσιος από τις πωλήσεις του βιβλίου του, όπως πλούσιος έγινε και ο Defoe από τις πωλήσεις του δικού του βιβλίου. Ιδιαίτερα οι νεαροί αναγνώστες  λάτρεψαν τον τολμηρό και ριψοκίνδυνο Ροβινσώνα και διάβασαν χωρίς ανάσα την ιστορία του: να συλλαμβάνεται αιχμάλωτος, να ναυαγεί, να σώζεται από τα φυσικά στοιχεία, τα άγρια ζώα και τους κανίβαλους, να γίνεται εν τέλει πλούσιος.

Γιατί ο Ροβινσώνας, αν βάλουμε στην άκρη την αφηγηματική σύμβαση, είναι ένας homo economicus. Επιδιώκει και δημιουργεί, μέσα από πολλές δυσκολίες και αναλαμβάνοντας μεγάλα ρίσκα, πλούτο. Αξιοποιεί όσα υλικά του προσφέρει ο πολιτισμός, σώζοντας ό,τι μπορεί από το ναυαγισμένο πλοίο. Εκμεταλλεύεται την παρθένα φύση και τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους του νησιού. Αποκτά μέχρι και σκλάβο. Ακόμα και τα χρήματα (36 λίρες), που βρήκε στο θησαυροφυλάκιο του καπετάνιου, αν και άχρηστα στο ερημονήσι, τα παίρνει μαζί του, επειδή το χρήμα πάντοτε μετράει. Ο Ροβινσώνας είναι ο νέος άνθρωπος του καπιταλιστικού κόσμου που γεννιέται, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια αλληγορία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.

Όσο για τον συγγραφέα του βιβλίου, φαίνεται πως η ζωή δεν του φέρθηκε με τη γενναιοδωρία που η μυθοπλασία φέρθηκε στον Ροβινσώνα. Ο Defoe, επιχειρηματίας και ο ίδιος, αλλά και πρωτοπόρος της οικονομικής δημοσιογραφίας, επενδυτής, κατάσκοπος της κυβέρνησης, αν και πέρασε πολύς πλούτος από τα χέρια του, στο τέλος της ζωής του έμεινε πάμφτωχος, με τους πιστωτές του να τον καταδιώκουν. Πέθανε στις 24 Απριλίου 1731.

Πηγές για τις εικόνες:

http://en.wikipedia.org/wiki/Robinson_Crusoe

http://en.wikipedia.org/wiki/Daniel_Defoe#Robinson_Crusoe

Stabat mater

Εν όψει της Μεγάλης Παρασκευής, Stabat mater dolorosa, ένας ύμνος για τον πόνο της Παναγίας, καθώς βλέπει τον γιο της πάνω στον σταυρό. Ο ύμνος, δημιουργία μάλλον του φραγκισκανού μοναχού Jacopone da Todi ή του Αγίου Bonaventure, εισήχθη στο λειτουργικό της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας το 1727.

Πάνω στα λόγια αυτού του θρησκευτικού ύμνου έχουν συντεθεί μουσικά έργα από πολλούς σπουδαίους μουσικούς. Εγώ διάλεξα τον Antonio Vivaldi. Τραγουδάει ο Andreas Scholl:

Πηγή:

https://www.youtube.com/watch?v=o1qIkn56wOU

Η νέα εποχή στο Παρίσι

1889. Εκατό χρόνια μετά την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης. Το Παρίσι γιορτάζει, ενώ συγχρόνως στην πόλη λαμβάνει χώρα η Exposition Universelle, η διεθνής βιομηχανική έκθεση η οποία είχε για πρώτη φορά οργανωθεί το 1851 στο Λονδίνο και είχε ως τότε κάμποσες φορές φιλοξενηθεί και στη γαλλική πρωτεύουσα.

Η έκθεση δεν έχει μόνον οικονομική σημασία. Οι κυβερνήσεις έχουν αντιληφθεί πόσο η υπεροχή στον τομέα της τεχνολογίας, η οποία κυριολεκτικά εκρήγνυται, μπορεί να συνοδευτεί και με πολιτική υπεροχή. Η γαλλική κυβέρνηση έχει αποφασίσει να εντυπωσιάσει, ενισχύοντας επιπλέον το κύρος της. Δυο χρόνια νωρίτερα, ο Gustave Eiffel, με τη βοήθεια ενός αρχιτέκτονα, του Stephen Sauvesrte, και δύο μηχανικών, του Émile Nouguier και του Maurice Koechlin, έχει αναλάβει να κατασκευάσει ένα έργο, το οποίο επρόκειτο να στεγάσει την έκθεση και το οποίο προοριζόταν να αποτελέσει σημείο αναφοράς αναδεικνύοντας τις δυνατότητες και τη γοητεία της τεχνολογικής επανάστασης.

Πράγματι, στις 6 Μαΐου 1889, μετά από σκληρή και ιδιαιτέρως επικίνδυνη δουλειά, το έργο είναι έτοιμο και η Exposition Universelle ανοίγει τις πόρτες της για το κοινό. Είναι ένα έργο μνημειακών διαστάσεων. Ένας πύργος με ύψος 325 μέτρα, που γίνεται το υψηλότερο κτήριο του κόσμου, κατασκευασμένο από 10038 κομμάτια σφυρήλατου σίδερου τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με 2,5 εκατομμύρια πριτσίνια.

Ο πύργος, στο 7^ο παρισινό διαμέρισμα, δίπλα στις όχθες του Σηκουάνα, παίρνει το όνομα το κατασκευαστή του: Tour Eiffel. Κι ενώ ο κόσμος συρρέει για να τον επισκεφτεί, οι διανοούμενοι συνεχίζουν τις διαμαρτυρίες τους οι οποίες είχαν αρχίσει σχεδόν ταυτόχρονα με την κατασκευή του.

Georges Seurat (1889), La Tour Eiffel

Σαν Φρανσίσκο, 

California Palace of the Legion of Honor

Ο Alexandre Dumas, ο Charles Gounod, ο Paul Verlaine, ο Léon Bloy είναι κάποιοι από τους πιο φανατικούς πολέμιους αυτού του «ημιτελούς, συγκεχυμένου, παραμορφωμένου ιστού από σίδερο», «αυτού του συμβόλου μιας άχρηστης δύναμης». Ο Guy de Maupassant, που πρωτοστάτησε στις λεγόμενες «protestations des artists contre la Tour Eiffel», από τις στήλες του περιοδικού Le Temps, συνήθιζε να τρώει το μεσημεριανό του γεύμα κάθε μέρα στο εστιατόριο του πύργου, επειδή, όπως έλεγε, ήταν το μοναδικό σημείο του Παρισιού από το οποίο μπορούσε κάποιος να αποφύγει να τον βλέπει.

Μετά το τέλος της έκθεσης, ο πύργος επρόκειτο να αποσυναρμολογηθεί, εφόσον στους όρους του διαγωνισμού για την κατασκευή του ήταν η ευκολία να κατεδαφιστεί. Ωστόσο, παρέμεινε στη θέση μέχρι το 1909, χρονιά κατά την οποία έληγε η άδεια την οποία είχε λάβει ο Eiffel για το στήσιμό του και η ιδιοκτησία του περιήλθε στον δήμο του Παρισιού.

Robert Delauney (1911), La Tour Eiffel

Ν. Υόρκη, Musée Solomon R. Gauggenhaim

Ο πύργος σώθηκε. Κι αυτό χάρη στο ραδιόφωνο. Το ύψος του τον έκανε ιδανικό σημείο για να εγκατασταθεί η ραδιοφωνική κεραία. 

Έκτοτε, 126 χρόνια μετά, αποτελεί το σήμα κατατεθέν του Παρισιού και σταθερό σκηνικό κάθε χολυγουντιανής ταινίας που γυρίζεται στη γαλλική πρωτεύουσα.

Πηγές για τις εικόνες:

http://fr.wikipedia.org/wiki/Tour_Eiffel

http://it.wikipedia.org/wiki/La_Tour_Eiffel_%28Seurat%29

http://fr.wikipedia.org/wiki/Tour_Eiffel_%28Delaunay%29

Για την ελληνική επανάσταση

Για την επέτειο της ελληνικής επανάστασης, εκείνης που κατέλυσε μια αυτοκρατορία και θεμελίωσε το εθνικό μας κράτος, το τραγούδι «Τσάμικος» από τον δίσκο Αθανασία του Μάνου Χατζιδάκι, σε στίχους Νίκου Γκάτσου και ερμηνεία από τον Μανώλη Μητσιά:

Πηγή:

https://www.youtube.com/watch?v=8oUHeQkn_34

Η μεγάλη σκακιέρα

Ζούμε κι εμείς, όπως η Αλίκη του Carroll, σε μια μεγάλη σκακιέρα. Ονομάζεται Ευρασία και είναι μια υπερήπειρος. Μια συμπαγής ζώνη που περιλαμβάνει την πρώην Σοβιετική Ένωση με τις γειτονικές της ασιατικές χώρες (Κίνα, ινδική υποήπειρο, Ινδοκίνα) και την Ευρώπη. Εκεί ζει το μεγαλύτερο τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού και εκεί αναπτύσσεται η μεγαλύτερη οικονομική δραστηριότητα, δεδομένου ότι εκεί βρίσκονται οι περισσότεροι φυσικοί πόροι.

Πάνω σ’ αυτήν, χρόνια τώρα, παίζεται μια σκληρή παρτίδα γεωστρατηγικής υπεροχής. Είναι στην ουσία ένα λάφυρο. Πρώτος το επεσήμανε ο Halford Mackinder, ο Άγγλος γεωγράφος, ακαδημαϊκός και διευθυντής του London School of Economics, ο οποίος στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20^ού αιώνα υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους της γεωπολιτικής και της γεωστρατηγικής. Όποιος κατέχει το κέντρο της Ευρασίας (τη Ρωσία) ελέγχει τρεις ηπείρους, και εν τέλει ελέγχει τον κόσμο, υποστήριξε.

Σε αυτήν την ιδέα επανέρχεται ο Zbigniew Kazimierz Brezinski, ο Πολωνός θεωρητικός της γεωστρατηγικής, καθηγητής στο Harvard και σύμβουλος εξωτερικής ασφαλείας στην κυβέρνηση του προέδρου Jimmy Carter. Η Αμερική, ισχυρίζεται, η οποία, μετά την κατάρρευση του αιώνιου αντιπάλου της και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αναδείχθηκε ως η πρώτη και μόνη παγκόσμια υπερδύναμη, μπορεί να διασφαλίσει την εξέχουσα θέση της στον κόσμο, εφόσον αποκτήσει τον έλεγχο αυτής της εκτεταμένης περιοχής. Αν η κυριαρχία της Αμερικής στην Ευρασία αμφισβητηθεί, αυτό θα αποτελέσει κρίσιμο πλήγμα στην πρωτοκαθεδρία της, υποστηρίζει ο Brezinski. Το ζήτημα είναι με ποιον τρόπο θα ρυθμίσει τις σχέσεις και θα διαχειριστεί τις συγκρούσεις στην Ευρώπη, στην Ασία και στη Μέση Ανατολή, έτσι ώστε να αποτρέψει την εμφάνιση και τις διεκδικήσεις κάποιας υποψήφιας αντίπαλης υπερδύναμης. Ο Brezinski θα ήταν ικανοποιημένος εάν ασκείτο πίεση επί της Ρωσίας (ακόμα και με ακρωτηριασμό της), έτσι ώστε να μην είναι δυνατόν να αποτελέσει απειλή για τα αμερικανικά συμφέροντα. Επιπλέον, διαβλέπει την αυξανόμενη σημασία της Ινδίας ως στρατηγικού εταίρου της Αμερικής στη Νότιο Ασία, ενώ δεν παραλείπει να διατυπώσει την ανησυχία του για την ενδυνάμωση της Κίνας  και να τονίσει την ανάγκη ενσωμάτωσης του Ιράν στη διεθνή κοινότητα.

Το έργο του Brezinski The Grand Chessboard, γραμμένο το 1997, κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη έναν χρόνο αργότερα, σε μετάφραση της Ελένης Αστερίου, με τον τίτλο Η μεγάλη σκακιέρα. Υπότιτλος του έργου: Η αμερικανική υπεροχή και οι γεωστρατηγικές της επιταγές.

Πηγές για τις εικόνες:

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1#/media/File:LocationEurasia.png

http://ultraculture.org/blog/2013/11/01/zbigniew-brzezinski-vs-global-awakening/