Στη Μονμάρτρη και πάλι

Όταν ο νεαρός Amedeo Modigliani, όμορφος και ευκατάστατος (γιος ενός Ιταλού εμπόρου ξυλείας και κάρβουνου και μιας Γαλλίδας) έφτασε το 1906 στο Παρίσι, διάλεξε ένα ξενοδοχείο στη δεξιά όχθη του Σηκουάνα για να κατοικήσει. Τον κέρδισε όμως τελικά η Μονμάρτρη, την ατμόσφαιρα της οποία είχε, λίγο μόλις καιρό πριν, αποτυπώσει στα έργα του ο Toulouse-Lautrec.  Ο Amedeo έγινε γρήγορα δημοφιλής, αφού συγκέντρωνε όλα τα χαρίσματα που επιζητούσαν οι μποέμ της ανέμελης εκείνης εποχής, της Belle Époque. Τον αποκαλούσαν χαϊδευτικά Modi, σε μια εποχή που οι maudits καλλιτέχνες όλο και πλήθαιναν.

Αναποφάσιστος στην αρχή για τον δρόμο που θα ακολουθούσε στη ζωγραφική και μάλλον αποτυχημένος ως επαγγελματίας πορτραιτίστας, ο Modi ψάχνει να βρει το προσωπικό του ύφος, ξεκόβοντας από τις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες, τον φωβισμό και τον κυβισμό, που τότε κυριαρχούσαν στην παρισινή σκηνή. Επηρεασμένος από την ελληνοϊταλική αρχαιότητα και έχοντας για ένα διάστημα επιδοθεί στη γλυπτική, ανακαλύπτει πως εκφράζεται καλύτερα με την απλοποίηση, τη γραμμικότητα και την αφαίρεση, καθώς και με τις ρευστές, καμπύλες γραμμές. Ο Modigliani είναι πια καλλιτεχνικά ανεξάρτητος και μοναχικός στον δρόμο που διάλεξε.

Εν τω μεταξύ, ξεσπάει ο πόλεμος. Το αίτημα του Amedeo για στράτευση απορρίπτεται κι εκείνος αφοσιώνεται στη ζωγραφική, στο πορτραίτο. Όμως, σε ένα πορτραίτο που διαφέρει πολύ από την ιδέα που υπήρχε ως τότε για το είδος. Στα πορτραίτα του Modigliani το σώμα επιμηκύνεται και διαστρεβλώνεται, τα μάτια ζωγραφίζονται αμυγδαλωτά αλλά ασύμμετρα, ο λαιμός προεκτείνεται, τα χαρακτηριστικά στυλιζάρονται. Τον ενδιαφέρουν τα εξωτερικά χαρακτηριστικά και όχι ο χαρακτήρας των μοντέλων του. Τα διακοσμητικά γνωρίσματα, οι χαρακτηριστικές χειρονομίες, τα αφηγηματικά στοιχεία, παραλείπονται, τα χρώματα είναι λιτά. Ο Amedeo ζωγραφίζει το κάλλος, καθαρό και λαμπρό. Οι γυμνές του γυναίκες, με τα ρόδινα κορμιά, που άλλες κοιτάζουν τον θεατή κατάματα και άλλες έχουν τα μάτια κλειστά, είναι γεμάτες με αισθησιασμό, ερωτισμό και σαγήνη.

Προσωπογραφία του Leopold Zborovski (1918)

    Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

Το 1917 οργανώνεται, στη γκαλερί της Berthe Weill, μια έκθεση με έργα του Modigliani, γυμνά κυρίως μεγάλου μεγέθους. Κόσμος συρρέει, πράγμα που ανησυχεί σοβαρά τον αστυνομικό διευθυντή του απέναντι αστυνομικού τμήματος, ο οποίος διατάζει να κατεβάσουν «όλα αυτά τα αίσχη» που προσβάλλουν τα χρηστά ήθη. Η μοναδική έκθεση του Modigliani κλείνει με τους αστυνομικούς να κρατούν αγκαλιά τις σκανδαλώδεις, γυμνές καλλονές του, αποκαθηλώνοντάς τες.

                             Ξαπλωμένο γυμνό (1917)

          Ελαιογραφία σε μουσαμά. Στουτγκάρδη, Staatsgalerie

        Γυμνό καθιστό στο ντιβάνι (1917)

Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

Το 1918, την τέταρτη χρονιά του πολέμου, ο Modigliani εγκαταλείπει το ρημαγμένο Παρίσι και εγκαθίσταται στη Νότια Γαλλία. Ζωγραφίζει σαν μανιασμένος, σαν να ξέρει πως πλησιάζει το τέλος του και θέλει να ολοκληρώσει την αποστολή του. Οι γυναίκες του δεν είναι πια γυμνές, τα μοντέλα του είναι απλές ανθρώπινες παρουσίες, δίχως ατομικότητα και στραμμένες προς τα μέσα, αποτραβηγμένες στον εαυτό τους.

         Jeanne Hébuterne (1919)

   Λάδι σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

  Προσωπογραφία της Jeanne Héteburne (1919)

    Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

Επιστρέφει στο Παρίσι, όπου και πεθαίνει στις 24 Ιανουαρίου του 1920, σε ηλικία 36 ετών, τσακισμένος από τη φτώχεια, τις αρρώστιες, τον αλκοολισμό, τα ναρκωτικά, τις ταραχώδεις ερωτικές σχέσεις. Ενταφιάζεται στο κοιμητήριο Père Lachaise πλάι στην τελευταία του σύντροφο, την Jeanne Hébuterne, η οποία αυτοκτονεί την επόμενη ημέρα, αφήνοντας ορφανή τη δίχρονη κόρη τους.

Προσωπογραφία του Paul Alexandre (1909)

       Λάδι σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

  Προσωπογραφία γυναίκας με μαύρη γραβάτα 

           (1917). Ελαιογραφία σε μουσαμά. 

    Τόκιο. Συλλογή Fujikawa Gallieries Inc.

Προσωπογραφία της Lunia Czechovska (1919)

     Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

Πηγές για τις εικόνες:

http://www.turismo.intoscana.it/allthingstuscany/tuscanyarts/amedeo-modigliani-pisa/

https://en.wikipedia.org/wiki/L%C3%A9opold_Zborowski

http://www.alfred-sisley.org/painting-Amedeo%20Modigliani-Reclining%20nude-53532.htm

https://en.wikipedia.org/wiki/Nude_Sitting_on_a_Divan

http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2016/impressionist-modern-art-evening-sale-l16006/lot.12.html

https://it.wikipedia.org/wiki/Jeanne_H%C3%A9buterne

https://www.wikiart.org/en/404?url=https%3A%2F%2Fwww.wikiart.org%2Fen%2Famedeo-modigliani%2Fportrait-of-dr-paul-alexandre-1909

https://gr.pinterest.com/allimac70/amedeo-modigliani/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Portret_van_Lunia_Czechowska

Juan Miró: «Αυτό το τραίνο δεν κάνει στάσεις»

Αγαπώ πολύ τη ζωγραφική του Juan Miró, ιδιαίτερα εκείνη των τελευταίων χρόνων, όταν τα έργα του αρχίζουν και πάλι να αδειάζουν, να γίνονται πιο αφηρημένα, πιο «παιδικά». Νομίζω ότι τότε αποκτούν μεγαλύτερο βάθος. Φωβιστής, ντανταϊστής, σουρρεαλιστής, αλλάζει συνεχώς το στυλ του, ψάχνει πολύ, δουλεύει πολύ, αφοσιώνεται πολύ στην τέχνη του.

Εκτός από τους πίνακές του, με εντυπωσιάζουν πολύ οι αντιθέσεις που υπάρχουν σ’ αυτόν τον καλλιτέχνη.

Εμπνέεται από τα πιο πρωτοποριακά καλλιτεχνικά κινήματα κι όμως παραμένει ένας αθεράπευτα «καθωσπρέπει» αστός. Συναναστρέφεται με τους πιο εκκεντρικούς μποέμ της εποχής του κι εκείνος είναι η επιτομή του αντι-μποέμ. Ζει στο Παρίσι, αλλά η ψυχή του ανήκει στην Καταλονία. Ζωγραφίζει χωρίς σταματημό («αυτό το τραίνο δεν κάνει στάσεις», γράφει η πινακίδα στην πόρτα του γραφείου του), ενώ μιλάει απογοητευτικά λίγο.

Κι ενώ, λοιπόν, δυσκολεύεται να μιλήσει, ακόμα κι όταν πρόκειται για την τέχνη του, στους πίνακές του δίνει τίτλους πληθωρικότατους, φλύαρους, περιγραφικούς. Η ανάγκη του να γίνει κατανοητός τον κάνει να εκφράζεται, να μιλάει για το έργο του με αυτόν τον παράδοξο τρόπο.

         Φωτογραφία, δηλαδή τα χρώματα των ονείρων μου (1925).

                     Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

                 Δροσοσταλίδα που πέφτει από το φτερό ενός πουλιού 

                      και ξυπνά τη Ροζαλί, που κοιμάται στον ίσκιο 

                                  του ιστού μιας αράχνης (1939). 

Ελαιογραφία σε μουσαμά. Iowa, University of Iowa Museum of Art

 Το τραγούδι του αηδονιού τα μεσάνυχτα και η πρωινή βροχή (1940). 

                    Γκουάς σε χαρτί. N.Y., Perls Galleries

Γυναίκες και πουλιά την ώρα που ανατέλλει ο ήλιος (1946).
Ελαιογραφία σε μουσαμά. Barcelona, Fundació Juan Miró

Κλίμακες διασχίζουν τον
γαλάζιο ουρανό σε πύρινο τροχό (1953).
Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

         Καταλανός αγρότης στο φεγγαρόφωτο (1968). 

Ακρυλικό σε μουσαμά. Barcelona, Fundació Juan Miró

Το φτερό του κορυδαλλού,
μέσα σε κύκλο από χρυσό μπλε,
βρίσκει την καρδιά της παπαρούνας
που κοιμάτι σε λιβάδι με διαμάντια (1967).
Ελαιογραφία σε μουσαμά. Ιδιωτική συλλογή

Πηγές για τις εικόνες:

http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/2002.456.5/

https://www.wikiart.org/en/joan-miro/a-dew-drop-falling-from-a-bird-s-wing-wakes-rosalie-who-has-been-asleep-in-the-shadow-of-a

https://www.wikiart.org/en/joan-miro/the-nightingale-s-song-at-midnight-and-the-morning-rain

https://www.wikiart.org/en/joan-miro/women-and-birds-at-sunrise

http://www.joan-miro.net/catalan-peasant-in-the-moonlight.jsp

https://www.wikiart.org/en/joan-miro/the-lark-s-wing-encircled-with-golden-blue-rejoins-the-heart-of-the-poppy-sleeping-on-a-diamond