Edward Said: Οριενταλισμός

Η εννοιολογική κατηγορία «Ανατολή» κατασκευάστηκε στη δυτική σκέψη και φαντασία ως αντίβαρο προς την κατηγορία «Δύση» μέσα στο νοητικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε από την αποικιοκρατία και τον ευρωκεντρισμό. Αυτή είναι η βασική ιδέα που διατυπώνεται στο πιο διάσημο έργο του Παλαιστινιοαμερικανού καθηγητή λογοτεχνίας στο Columbia University Edward Said, το έχει τίτλο Orientalism (Οριενταλισμός) και κυκλοφόρησε το 1978. Το έργο αντιμετωπίζει γενικότερα ερωτήματα, όπως: τι σημαίνει ο «άλλος» ως εννοιολογική κατηγορία; πώς οριοθετείται στο πλαίσιο της δυτικής σκέψης; ποιοι είναι οι μηχανισμοί αναπαράστασής του και πώς εμπλέκεται σε αυτούς η εξουσιαστική επιθυμία; Η επιρροή του έργου στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες υπήρξε τεράστια και οι συζητήσεις που προκάλεσε ευρύτατες.

Jean Dominique Auguste Ingres, The Turkish Bath (1862)

Παρίσι, Musée du Louvre

Ο Said γράφει ένα πολεμικό βιβλίο που αποδομεί τη γνώση μας για την Ανατολή, κάνοντας επιπλέον λόγο για οντολογική και επιστημολογική διάκριση μεταξύ «Δύσης» και «Ανατολής», καθώς και για δυτική κυριαρχία, αναδιοργάνωση και άσκηση εξουσίας, ακόμα και βίας, επί της Ανατολής. Στο θεωρητικό επίπεδο παρακολουθεί στενά τις απόψεις του Γάλλου φιλοσόφου Michel Foucault, θεωρώντας κι αυτός ότι οι λόγοι (discourses), δηλαδή τα «συστήματα σκέψεων», συμπεριλαμβάνουν ιδέες, συμπεριφορές, πράξεις, πιστεύω, και πρακτικές που συστηματικά κατασκευάζουν τα υποκείμενα και τους κόσμους στους οποίους ζουν. Οι Δυτικοί, ισχυρίζεται ο Said υιοθετώντας στρουκτουραλιστικές θέσεις, έχοντας την ανάγκη να υποστασιοποιηθούν μέσω μιας δυαδικής αντίθεσης, κατασκευάζουν μια εικόνα του «άλλου» που είναι πλήρως αντίθετη από τη δική τους και συγχρόνως είναι γενικευτική και στατική (εξωτισμός, πρωτογονισμός, νωθρότητα, ανορθολογισμός, υπανάπτυξη είναι μερικές από τις ιδιότητες που του αποδίδονται με διάθεση απαξιωτική και πατερναλιστική). Άρα, συνοπτικά, η ιδέα μας για την «Ανατολή», ανιστορική και στερεοτυπική στην ουσία της, είναι πολιτισμικά κατασκευασμένη και επιβεβλημένη λόγω της υπεροχής του δυτικού πολιτισμού (βρετανικών και γαλλικών περιβαλλόντων στην αρχή, αμερικανικών στη συνέχεια). Κυρίως, είναι επίσης ιστορικά κατασκευασμένη, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει μία εικόνα της Ανατολής, αλλά πολλές που εμφανίζονται σε διαφορετικές περιόδους αλλά υπηρετούν κάθε φορά την ανάγκη της Δύσης και έλεγχο και καθυπόταξη της Ανατολής.

Wolfgang Amadeus Mozart, The Abduction from the Seraglio (1782)

Έχει δίκιο ο Said; Οι απόψεις του έχουν δεχτεί σφοδρή κριτική. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι η θέση του τεκμηριώνεται με επιλεκτικό τρόπο, αφού παραπέμπει σε ορισμένες μόνο αναπαραστάσεις, τις πιο κακόβουλες, της Ανατολής και, από την άλλη, δεν μπαίνει καν στον κόπο να κάνει την αντίστροφη πορεία, αναζητώντας τον τρόπο αναπαράστασης της Δύσης από την Ανατολή και επιχειρώντας συγκρίσεις. Επιπλέον, με μεγάλο βαθμό αυθαιρεσίας, ερμηνεύει την ιδιοποίηση της ανατολικής κληρονομιάς από τη δυτική –κυρίως την ορθολογιστική- παράδοση ως προσβολή και όχι ως εγκώμιο και φόρο τιμής. Ξεχνάει, τέλος, το γεγονός ότι η ανατολική κουλτούρα, που σε πολλές περιπτώσεις κινδύνεψε από τους ομοεθνείς της, διασώθηκε χάρη στους δυτικούς θιασώτες της.

Eugène Delacroix, The Women of Algiers (1834)

Παρίσι, Musée du Louvre

Γιατί τότε οι απόψεις του είναι τόσο δημοφιλείς; Μία εξήγηση είναι ότι η Δύση λατρεύει να αυτο-υπονομεύεται και, έτσι, ο καθηγητής του Columbia University γίνεται ήρωας εκτοξεύοντας μύδρους εναντίον της.

Voltaire, Candide (1759)

Πηγές για τις εικόνες:

https://en.wikipedia.org/wiki/Orientalism#/media/File:Le_Bain_Turc,_by_Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_from_C2RMF_retouched.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Die_Entf%C3%BChrung_aus_dem_Serail#/media/File:Entfuhrung_aus_dem_Serail484.jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Orientalism#/media/File:WomenofAlgiers.JPG

https://en.wikipedia.org/wiki/Candide#/media/File:Candide1759.jpg

Ο μύθος του Ορφέα

«Η θεμελίωση της όπερας με τον Claudio Monteverdi το 1607 δεν έγινε τυχαία στα χνάρια του Ορφέα. Στο μύθο του Ορφέα προδιαγράφεται ήδη, αυτό που ο Monteverdi αποσκοπούσε με το έργο του: να κάμψει και να μαλακώσει μέσω της μουσικής τις δυνάμεις του πεπρωμένου προκειμένου ο άνθρωπος να ξεφύγει από την εξουσία και την ισχύ τους. Αυτό που εισάγει ο Monteverdi με τον Ορφέα του είναι η συγκινησιακή λειτουργία της μουσικής με μεταφυσικές ιδιότητες και φυσικά δεν υπήρχε καλύτερο θέμα από τον μυθικό Ορφέα, το πρότυπο του άδοντα ανθρώπου και μουσικού που χρησιμοποιούσε τη μουσική του, το τραγούδι του και το μουσικό του όργανο ως όπλο εναντίον ισχυρότερων δυνάμεων. Και ωθούμενος από την αγάπη και τον έρωτα νικά τη φρίκη του Κάτω Κόσμου, νικά το θάνατο. Η δύναμη της μουσικής, η δύναμη του έρωτα σε όλες τις μορφές του εναντίον των δυνάμεων της Ειμαρμένης δεν αποτελούν το ουσιωδέστερο συστατικό, το κύριο περιεχόμενο της όπερας; Η γνωστή ρήση του Adorno “δεν θα ήταν καθόλου υπερβολή, αν λέγαμε ότι όλες οι όπερες είναι Ορφέας” φαίνεται απόλυτα κατανοητή.

Την άποψη του Adorno “Όλες οι όπερες είναι Ορφέας” μπορούμε να τη δικαιολογήσουμε και από το γεγονός, ότι η δυτική ευρωπαϊκή μουσική από τις αρχές μέχρι σήμερα αναφέρεται πάντα στον μυθικό τραγουδιστή, τον Ορφέα, όταν πρόκειται να αποβάλει παγιωμένες συνήθειες μουσικών ακουσμάτων και να καινοτομήσει σε νέες ηχητικές αντιλήψεις, μορφές και φόρμες.

Με τον Ορφέα του Μοντεβέρντι προπάντων, αλλά και με τις άλλες όπερες με το ίδιο βασικό θέμα –ήδη στον 17^ο αιώνα αριθμούνται πάνω από 20– αρχίζει η μακρά ιστορία πολιτογράφησης του μύθου ως θέματος μουσικών έργων (όπερας και μπαλέτου), που φτάνει έως σήμερα στον 21^ο αιώνα. Η θέση όμως των πρώτων έργων του είδους στην ιστορία της μουσικής είναι μοναδική, γιατί στην εποχή της δημιουργίας τους η αναφορά στους μουσικούς μύθους της αρχαιότητας αποτελούσε τόπο σύγκλισης μουσικής θεωρίας και μουσικής πράξης. Η θέση του ορφικού μύθου, ο οποίος βρήκε την πλήρη έκφρασή του στις αρχές των νεότερων χρόνων, βρίσκεται παρά τις διαφορετικές πραγματεύσεις σε αντιστοιχία με την ελληνορωμαϊκή παράδοση, τον χριστιανισμό και τον εβραϊσμό στην ύστερη αρχαιότητα.

Ο μύθος του Ορφέα συμβολίζει τη μαγεία του τραγουδιού αλλά επίσης και τον άνθρωπο, ο οποίος εκφράζεται και επικοινωνεί μέσα από το τραγούδι και τη μουσική γοητεύοντας τους άλλους. Από τη μια μεριά αποτελεί φανερά το πιο ελκυστικό θέμα σε σημαντικούς σταθμούς της ιστορίας του μουσικού θεάτρου, από την άλλη αιτιολογεί με τον καλύτερο τρόπο το επί σκηνής άσμα και έτσι την ύπαρξη της όπερας

Σε όλες τις πτυχές του μύθου και τις λογοτεχνικές και μουσικές πραγματεύσεις ο Ορφέας με την τέχνη του, τη μουσική του και το λόγο του –ρητορική και μουσική– θριαμβεύει ενώπιον του θανάτου. Η δημιουργική δύναμη της τέχνης συμμαχεί με τη δημιουργική δύναμη του έρωτα, ο οποίος έχει τη δύναμη της πειθούς. Τέχνη, Έρωτας και Θάνατος αποτελούν το ισοσκελές τρίγωνο, στο κέντρο του οποίου δεσπόζει η μυθική μορφή του Ορφέα».

Ο Γεώργιος Π. Τσομής, που ήταν και ο επιστημονικός σύμβουλος, επιμελήθηκε το παραπάνω κείμενο για το πρόγραμμα της όπερας Orphée et Eurydice (Ορφέας και Ευρυδίκη) του Cristoph Willibald Gluck σε λιμπρέτο του Pierre-Louis Moline, η οποία ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία από το Int. Opera Studio Πάτρας του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου Πάτρας. Η εξαιρετική σκηνοθεσία ήταν του Michael Seibel και η μουσική διεύθυνση του Γιώργου Γαλάνη. Την Κυριακή, 21 Μαΐου, τον ρόλο του Ορφέα ερμήνευσε ο σπουδαίος Στέφανος Κορωναίος, της Ευρυδίκης η Λένα Σουρμελή και του Έρωτα η Αγγελική-Ζωή Καραγκούνη. Έπαιξε η Ορχήστρα Δημοτικού Ωδείου Πατρών και συμμετείχαν οι χορωδοί του Int. Opera Studio Πάτρας.

Πηγή:

 http://www.operastudiopatras.gr/

Απρίλης στο Παρίσι

Για τον Απρίλιο που βιάζεται να φύγει, παραχωρώντας τη θέση του στον επόμενο μήνα.

Ένα τραγούδι του 1953 από τον αγαπημένο Charles Trénet με τίτλο «En Avril a Paris». Γλυκό και τρυφερό σαν την εποχή και την πόλη που περιγράφει.

Και ένας πίνακας του Vincent Van Gogh με τίτλο View of Paris, που φιλοτεχνήθηκε το καλοκαίρι του 1886 και σήμερα βρίσκεται στο Van Gogh Museum. 

Παρότι ένα πέπλο καλύπτει την πόλη δίνοντάς της όψη μαγική, διακρίνονται πεντακάθαρα τα περιγράμματα όλων των σημαντικών κτηρίων της πρωτεύουσας. Ο πίνακας αποτυπώνει μάλλον μια διάθεση: συγκινητική, μελαγχολική, ονειρική και γήινη μαζί.

Πηγές:

https://www.youtube.com/watch?v=B2Piuuuzhho

https://www.vangoghmuseum.nl/en/collection/s0013V1962

Café Zimmermann

Το νούμερο 14 της οδού Saint-Catherine, της πιο κομψής οδού της Λειψίας, επέλεξε ο Gottfried Zimmermenn για να ιδρύσει το καφενείο που είχε το όνομά του: café Zimmermann ή Zimmermannsche Kaffeehaus. Το μπαρόκ κτήριο, που στέγαζε το καφενείο, είχε κατασκευαστεί από τον Doering γύρω στο 1715 και περιλάμβανε δύο μεγάλες αίθουσες.

Από το 1720, κάθε εβδομάδα, ο φιλόμουσος ιδιοκτήτης φιλοξενούσε στο μαγαζί του χωρίς να απαιτεί πληρωμή ένα μουσικό σύνολο, ένα Collegium Musicum, το οποίο αποτελούσαν κυρίως φοιτητές και το οποίο είχε δημιουργήσει ο καλός του φίλος Georg Philipp Telemann. Οι πελάτες του καταστήματος απολάμβαναν τα κοντσέρτα δίχως να πληρώνουν είσοδο, ενώ ο ευφυής Zimmermann κέρδιζε χρήματα από την αυξημένη πώληση καφέ.

Όταν το 1723 ο Johann Sebastian Bach μετακόμισε στη Λειψία, το café Zimmermann ήταν ήδη το πιο διάσημο της πόλης, σημείο συνάντησης ανθρώπων της μεσαίας τάξης αλλά και gentlemen.  Το 1729 και για τα δέκα επόμενα χρόνια ο Bach ανέλαβε τη διεύθυνση του Collegium Musicum και στον ζεστό αρωτισμένο χώρο του café παρουσίασε κάμποσες από τις έξοχες κοσμικές του καντάτες, ανάμεσά τους και τη λεγόμενη Coffee Cantata, αλλά και αρκετά ορχηστρικά έργα.

Τα κοντσέρτα έπαψαν το 1741, με τον θάνατο του Zimmermann, ενώ το κτήριο κατέρρευσε από τον βομβαρδισμό της Λειψίας το 1943.

Πηγές για τις εικόνες:

https://en.wikipedia.org/wiki/Caf%C3%A9_Zimmermann

https://en.wikipedia.org/wiki/Johann_Sebastian_Bach#/media/File:Johann_Sebastian_Bach.jpg

Για τον Μάνο Χατζιδάκι

Ο Μάνος Χατζιδάκις έφυγε από κοντά μας το απόγευμα της 15^ης Ιουνίου 1994, πριν από 21 χρόνια. Το βράδυ της ίδιας εκείνης ημέρας, ένα εννιάχρονο αγόρι του έστειλε ένα γράμμα. Με τις ανορθόγραφες λέξεις του ήθελε να του πει πόσο πολύ τον αγαπούσε και να του ευχηθεί καλό ταξίδι:

Αγαπητέ κύριε Μάνο Χατζιδακκι

Τα τραγούδια σας μου αρεσουν και μου αρεσαν πολύ. Ο πατεράς μου ειχε μιλησει πολυ για σας. Σας ενοουσα παρα πολυ καλό μου φίλο. Ο δήσκος "Η ΡΩΜΑΙΚΗ ΑΓΟΡΑ" μου άρεσε παρα πολυ και ειδικα το τραγουδή που τραγουδατε ο ιδιος τοχω μαθη απεξο και κανένα μεσημέρι ακουο το δίσκο. Το ταξηδι που κανετε τωρα ειναι πολυ λιπητερο. Ο νους μας θα είναι σε σας και θα 'κουμε παντα τα τραγούδια σας.

Για σας κυριε Μανό και καλό ταξηδη.

Με αγαπη Ρωμανός

Εκείνο το αγόρι, που σήμερα είναι 30 χρονών, εξακολουθεί «να εννοεί πολύ καλό του φίλο» τον Μάνο Χατζιδάκι και να ακούει τα τραγούδια του, όπως τα ακούμε κι όλοι όσοι τον αγαπήσαμε και νιώθουμε βαθιά την έλλειψή του. Για χάρη του το τραγούδι «Ήρθε Βοριάς, ήρθε Νοτιάς» από τον δίσκο Ρωμαϊκή Αγορά. Μουσική και Ερμηνεία: Μάνος Χατζιδάκις. Στίχοι: Γιάγκος Αραβαντινός.

Κι ένα δεύτερο τραγούδι, λιγότερο γνωστό αυτό. «Cantique des voleurs» από τη θεατρική παράσταση La voleuse de Londres που ανέβηκε στο Théâtre du Gymnase, σε σκηνοθεσία Raymond Gérôme. Τη μουσική έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις και τους στίχους ο Georges Neveux. Ερμηνεύει η Marie Bell.

Ben E. King

Ο Ben E. King είναι ένας θρύλος της soul και της R&B μουσικής. Το τραγούδι του «Stand by me» από τον δίσκο Don’t paly that song (1961) είναι μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες όλων των εποχών, έχοντας γνωρίσει πάνω από 400 ηχογραφημένες εκτελέσεις.

Είναι το τραγούδι με το οποίο ξεκίνησε τούτο το blog.

O Ben E. King πέθανε στις 30 Απριλίου 2015, ο θάνατός του ανακοινώθηκε ανήμερα την Πρωτομαγιά, και νομίζω ότι είναι ανάγκη να ξανακούσουμε το αγαπημένο τραγούδι, από τον ίδιο αυτήν τη φορά:

Πηγή:

https://www.youtube.com/watch?v=hwZNL7QVJjE

Παράξενη Πρωτομαγιά

Ένα μελαγχολικό τραγούδι για τη φετινή «Παράξενη Πρωτομαγιά».

Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος

Τραγούδι: Μανώλης Μητσιάς και Δήμητρα Γαλάνη.

Album: Αθανασία (1976)

Πηγή:

https://www.youtube.com/watch?v=nAG_gFys4sQ

Stabat mater

Εν όψει της Μεγάλης Παρασκευής, Stabat mater dolorosa, ένας ύμνος για τον πόνο της Παναγίας, καθώς βλέπει τον γιο της πάνω στον σταυρό. Ο ύμνος, δημιουργία μάλλον του φραγκισκανού μοναχού Jacopone da Todi ή του Αγίου Bonaventure, εισήχθη στο λειτουργικό της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας το 1727.

Πάνω στα λόγια αυτού του θρησκευτικού ύμνου έχουν συντεθεί μουσικά έργα από πολλούς σπουδαίους μουσικούς. Εγώ διάλεξα τον Antonio Vivaldi. Τραγουδάει ο Andreas Scholl:

Πηγή:

https://www.youtube.com/watch?v=o1qIkn56wOU

Της νιότης χρώματα: ο Μικρός Ήρως

Σας το είπα: μεγάλωσα με τη Μανίνα και την Κατερίνα. Ο Μικρός Ήρως δεν ήταν του καιρού μου. Ο ατρόμητος έφηβος Γιώργος Θαλάσσης, η Κατερίνα, αθεράπευτα ερωτευμένη στα κρυφά με τον μικρό ήρωα, και ο αιωνίως πεινασμένος Σπίθας, γεννήθηκαν το 1952 από τον Στυλιανό Ανεμουδουρά, που έγραφε τα κείμενα, και τον Βύρωνα Απτόσογλου, που έκανε τα σκίτσα.

Γερμανοί, Ιταλοί και Βούλγαροι ήσαν οι εχθροί που τα τρία Ελληνόπουλα πολεμούσαν με αυταπάρνηση και θάρρος.

Το περιοδικό αγαπήθηκε από μικρούς και μεγάλους, που μάθαιναν μέσα από αυτό να αγαπούν την πατρίδα και να ξεπερνούν τα τραύματα του πολέμου και του εμφυλίου. Επανεκδόθηκε πολλές φορές, διασκευάστηκε για το θέατρο, τραγουδήθηκε με νοσταλγική διάθεση από τον Λουκιανό Κηλαηδόνη:

Όσο για μένα, αν και δεν τον διάβασα στην ώρα του, τον διάβασα πολλές φορές όταν μεγάλωσα. Κι ακόμα και τότε, δεν μπόρεσα να αντισταθώ στη συγκίνηση, στην τρυφερότητα και στην περηφάνια που με γέμιζε.

Πηγή για την εικόνα:

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82_%CE%98%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82

Παίζοντας (με) τον Bach

Σι ύφεση, λα, ντο, σι.

Τέσσερις νότες, η μια μετά την άλλη, που φωνάζουν το όνομα Bach. Δεν το ακούτε; Φυσικό είναι, αφού χρειάζεται να το γράψει κανείς χρησιμοποιώντας τη γερμανική ονοματολογία:

Β για σι ύφεση, Α για λα, C για ντο, H για σι. Αυτό μας κάνει B-A-C-H.

Πρόκειται για ένα περίφημο μουσικό μοτίβο, για ένα μουσικό κρυπτόγραμμα, με το οποίο έπαιξε πολλές φορές ο ίδιος ο Johann Sebastian Bach, μην μπορώντας να αντισταθεί στην πρόκληση να διαιωνίσει και με αυτόν τον τρόπο το ούτως ή άλλως διάσημο επώνυμό του.

Έχει όμως χρησιμοποιηθεί και από πολυάριθμους άλλους συνθέτες, ιδίως κατά το πρώτο μισό του 19^ου αιώνα, όταν σημειώθηκε η λεγόμενη «αναβίωση Μπαχ» (Bach Revival), δηλαδή, η επανανακάλυψη του έργου του Bach από τους συνθέτες και από το κοινό. Ανάμεσα στα άλλα, πολύ γνωστό είναι το εξαιρετικό έργο του Franz Listz, Fantasy and Fugue on the Theme B-A-C-H.

Πηγές:

http://en.wikipedia.org/wiki/BACH_motif

https://www.youtube.com/watch?v=iszFfpL5aJY

Το τραγούδι του φθινοπώρου

Παρά τον ευχάριστο καιρό, οι πρώτες βροχές επιβεβαιώνουν τον ερχομό του φθινοπώρου. Ας το υποδεχτούμε με ένα ποίημα που από την αρχή ήταν προορισμένο να γίνει τραγούδι και πράγματι έγινε από μερικούς πολύ αγαπημένους Γάλλους τραγουδιστές.

Είναι το γνωστότατο ποίημα του Paul Verlaine «Chanson d’automne» («Φθινοπωρινό τραγούδι), από τη συλλογή του Poèmes saturniens (Σατούρνια ποιήματα) που εκδόθηκε το 1866.

Πορτραίτο του Paul Verlaine

από τον Gustave Courbet (1871) 

Λυρικός και μελαγχολικός, μποέμ και παθιασμένος, ο Verlaine έζησε μια ζωή θυελλώδη από κάθε άποψη. Ποιητής καταραμένος, μαζί με τον αγαπημένο του Arthur Rimbaud, o «φτωχός Lelian» είναι ο τυπικός εκπρόσωπος του συμβολισμού και της Décadence.

Το ποίημά του, με μια ιδιαίτερη μουσικότητα, με πολλά μαλακά, υγρά και έρρινα, σύμφωνα, με τον ήχο του βιολιού από τον δεύτερο στίχο να ακούγεται στο αυτί, διακρίνεται από μια διάχυτη μελαγχολία, που στήνει ένα υφάδι ανάμεσα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό (την ψυχή του ποιητή) τοπίο, για τον χρόνο που φεύγει, τον εφήμερο και απροσδιόριστο.

Το ακούμε σε απαγγελία:

Τραγούδι το έκανε το 1940 ο Charles Trénet:

Επίσης, το τραγούδησε ο Leo Ferré:

Και ο Georges Brassens με τη βαθιά φωνή του:

Και το παράδοξο. Η πρώτη στροφή του φθινοπωρινού τραγουδιού, ελαφρά τροποποιημένη, χρησιμοποιήθηκε καλοκαιριάτικα, στις 5 Ιουνίου 1944, στις 9:15 το βράδυ, από το Radio Londres, ως κώδικας για να πληροφορηθεί με αυτόν το δίκτυο της γαλλικής αντίστασης που ονομαζόταν «Ventriloquist» για την επικείμενη απόβαση των συμμάχων στη Νορμανδία (operation overlord). Οι Ναζί κατάφεραν να αποκρυπτογραφήσουν το μήνυμα και να προετοιμάσουν ως έναν βαθμό την αντεπίθεσή τους.

Πηγές:

http://fr.wikipedia.org/wiki/Paul_Verlaine

https://www.youtube.com/watch?v=3tyIxVkqiyU

https://www.youtube.com/watch?v=c2R1ljpmRRo

https://www.youtube.com/watch?v=urCmYkowUoo

https://www.youtube.com/watch?v=_iq43Vs8CEw