Μ' όποιον δάσκαλο ...

Παρασκευή 26 Οκτωβρίου 2012

Μητέρες και παιδιά στη ζωγραφική

Εδώ είμαι πάλι μετά από πολύ- πολύ καιρό. Ζωγραφική κι αυτήν τη φορά. Μητέρες και παιδιά το θέμα μου, αγαπημένο θέμα πολλών ζωγράφων, πάντα με μια αύρα τρυφερότητας. Τι να πρωτοδιαλέξει κανείς; Η επιλογή –το εξομολογούμαι- είναι απολύτως υποκειμενική και αυθαίρετη.

Αρχίζω με τον Μητρικό θαυμασμό του προραφαηλίτη William-Adolphe Bouguereau, που ζωγραφίστηκε το 1869 (λάδι σε καμβά, Ιδιωτική συλλογή).

Ο Claude Monnet ζωγράφισε σε πολλές εκδοχές τη γυναίκα του Camille και τον γιο του Jean. Ο πίνακας που βλέπετε έχει επίσης τον τίτλο Γυναίκα με ομπρέλα και φιλοτεχνήθηκε το 1875 (λάδι σε καμβά, National Gallery of Art, Washington).

Και ο Pierre Auguste Renoir έχει ζωγραφίσει κάμποσες μητέρες με τα παιδιά τους.

Τo 1874, την εποχή που έμενε κοντά στο σπίτι του Monet, στο Argenteuil, η κυρία Monet ποζάριζε συχνά γι’ αυτόν. Την ζωγράφισε, λοιπόν, μαζί με τον μικρό Jean σε μια στιγμή χαλαρότητας μέσα στον κήπο του Monet (λάδι σε καμβά, National Gallery of Art, Washington, DC, USA).

Μια άλλη μητέρα με τον γιο της, σε μια χαμογελαστή στιγμή, ζωγράφισε ο Renoir το 1881 (λάδι σε καμβά, Barnes Foundation, Lincoln University, Merion, PA, USA).

Κι ο Vincent Van Gogh, to 1885, ζωγραφίζει, με σκούρα δυσοίωνα χρώματα, μια χωρική με το παιδί στην αγκαλιά της (λάδι σε καμβά πάνω σε χαρτόνι, Ιδιωτική συλλογή).

Ο Paul Gauguin σε πολλούς πίνακές του ζωγραφίζει μητέρες και παιδιά. Εδώ το έργο του 1901 με τίτλο Ταϊτινή γυναίκα και δυο παιδιά (λάδι σε καμβά, Art Institut of Chicago, Chicago, IL, USA).

Ο Paul Cézanne ζωγραφίζει τη σύντροφό του, την Ορτάνς, θηλυκή και αξιαγάπητη, να θηλάζει τον γιο τους. Την παντρεύτηκε μετά από συμβίωση 16 χρόνων, για να την χωρίσει 9 χρόνια μετά (λάδι σε καμβά, Ιδιωτική συλλογή).

O Sir Lawrence Alma-Tadema, εκπρόσωπος του βικτωριανού κλασικισμού, ονόμασε Επίγειο παράδεισο τον πίνακα που ζωγράφισε το 1891 (λάδι σε καμβά, Ιδιωτική συλλογή).

Αγαπημένο θέμα της αμερικανής Mary Cassatt η μητρότητα και η παιδική ηλικία. Εδώ ο πίνακάς της με τίτλο Νεαρή μητέρα που ράβει και παιδί, ζωγραφισμένος το 1900 (λάδι σε καμβά, The Metropolitan Museum of Art, New York).

Ο πριμιτιβιστής Diego Rivera ζωγραφίζει, το 1904, το έργο Delfina and Dimas (λάδι σε καμβά, Ιδιωτική συλλογή).

Το έργο Μητέρα και παιδί του αυστριακού Gustav Klimt, του μεγάλου ζωγράφου της Art Nouveau, είναι λεπτομέρεια από τον πίνακα Οι τρεις ηλικίες της γυναίκας και έχει ζωγραφιστεί το 1905 (λάδι σε καμβά, Galleria Nazionale d'Arte Moderna, Rome).

Ο Pablo Picasso επίσης, πιθανότατα το 1905, στη ροζ περίοδό του, ζωγραφίζει τη Μητρότητα.

Ο Amedeo Modigliani ζωγραφίζει, το 1919, μια Τσιγγάνα με ένα παιδί (λάδι σε καμβά, The National Gallery of Art, Washington, DC, USA).

Από τα πολλά έργα με όμοιο θέμα του κολομβιανού Fernando Botero διαλέγω έναν πίνακα που ζωγραφίστηκε το 1990 (υδατογραφία και μολύβι σε χαρτί πάνω σε καμβά, Ιδιωτική συλλογή).

Για το τέλος μια σταρ: η πολωνέζα Tamara de Lempicka, που ζωγραφίζει τη Μητρότητα το 1928 (λάδι σε καμβά, Ιδιωτική συλλογή).

Πηγές για τις εικόνες:

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Maternal_Admiration_(1869).jpg

https://en.wikipedia.org/wiki/Woman_with_a_Parasol_-_Madame_Monet_and_Her_Son

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pierre-Auguste_Renoir_-_Madame_Monet_and_her_Son.jpg

https://www.wikiart.org/en/pierre-auguste-renoir/mother-and-child-1881

http://www.vangoghgallery.com/catalog/Painting/424/Peasant-Woman-with-Child-on-Her-Lap.html

https://www.wikiart.org/en/paul-gauguin/tahitian-woman-and-two-children-1901

https://www.wikiart.org/en/paul-cezanne/hortense-breast-feeding-paul-1872

https://gr.pinterest.com/pin/233483561910118067/

http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/29.100.48/

http://www.diego-rivera-foundation.org/Delfina-and-Dimas.html

http://www.klimtgallery.org/Mother-and-Child.html

http://www.pablopicasso.org/maternity.jsp

https://gr.pinterest.com/pin/481251910163021647/

https://gr.pinterest.com/pin/178807047674998735/

Τετάρτη 27 Ιουνίου 2012

Ταξίδι στην πρωτεύουσα των Βίκινγκς

Για τις ανάγκες της Διεθνούς Φιλοσοφικής Ολυμπιάδας (IPO) βρέθηκα, μεταξύ 16 και 20 Μαΐου, στο Όσλο.

Ήταν ένα ταξίδι που δεν το είχα επιθυμήσει, που δεν θα το είχα ποτέ επιλέξει, όμως δεν θέλησα να αντιδράσω στις περιστάσεις. Ταξίδεψα ξέροντας πως οι υποχρεώσεις της διοργάνωσης δεν θα μου επέτρεπαν πολλές περιπλανήσεις στην πόλη. Καταλάβαινα, επομένως, πως η εμπειρία μου από την πόλη και από τον λαό θα έμενε λειψή. Αυτό, λοιπόν, που θα σας μεταφέρω σήμερα είναι μόνο μια εντύπωση, μια μικρή γεύση, που σίγουρα χρειάζεται επιβεβαίωση από τη δική σας εμπειρία. Γιατί -θέλω να το πω τώρα- το προτείνω αυτό το ταξίδι σε όποιον θα ήθελε να δει κάτι διαφορετικό σε σχέση με τις κεντροευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες αποτελούν συνήθεις τουριστικούς προορισμούς.

Για μένα, την Ελληνίδα, συνηθισμένη στη θορυβώδη εξωτερική ζωή, ήταν έκπληξη η ήσυχη, σχεδόν έρημη από ανθρώπους και αυτοκίνητα, πόλη. Ελάχιστες παρέες σουλατσάριζαν στους δρόμους ή κάθονταν στα πανάκριβα εστιατόρια και μπαρ, μολονότι η μέρα αποσύρεται οριστικά μετά τις 23:00 και επιστρέφει γύρω στις 4:00. Ακούγεται μαγική αυτή η παράταση της ημέρας, αλλά μόνο αν είσαι εκεί καταλαβαίνεις πόσο δύσκολο και κουραστικό είναι κάτι τέτοιο. Κι αν σκεφτούμε και τη χειμωνιάτικη αντιστροφή ...

Οι άνθρωποι της πόλης είναι χαμογελαστοί, ευγενικοί, όμορφοι, με τα ανοιχτά χρώματα της βόρειας καταγωγής τους. Ξεχύθηκαν όλοι στη στολισμένη πρωτεύουσα στις 17 Μαΐου, την ημέρα της εθνικής τους γιορτής. Με τις παραδοσιακές τους ενδυμασίες οι περισσότεροι, με τα πιο καλά τους ρούχα οι υπόλοιποι, τη σημαία της χώρας τους στο χέρι, με βραχιόλια και κορδελάκια στα εθνικά τους χρώματα, γιόρτασαν την ημέρα. Χιλιάδες παιδιά από τα σχολεία ανέβηκαν στον μικρό λόφο που οδηγεί στο ανάκτορο, για να ζητωκραγαύσουν και να ανεμίσουν τις σημαίες τους μπροστά στη βασιλική οικογένεια. Περπάτησαν μετά στην πόλη, τρώγοντας στα υπαίθρια μαγαζιά, καταναλώνοντας το πανάκριβο (και απαγορευμένο για τους κάτω από τα 18 χρόνια) αλκοόλ, διασκεδάζοντας.

Η πόλη ξαναβρήκε τους νωχελικούς της ρυθμούς την επόμενη ημέρα, ενώ εγώ δεν έχασα την ευκαιρία να δω το πάρκο με τα εξαιρετικά γλυπτά του Vigeland, το εθνικό μουσείο με τα έργα του Munch, το μεσαιωνικό κάστρο της πόλης και να πάρω μια μυρωδιά από το μουσείο των Vikings και το μουσείο Fram.

Η Νορβηγία είναι μια χώρα που καλό θα ήταν να την επισκεφτεί κανείς τον χειμώνα, ώστε να μπορέσει να δει τις πραγματικές συνθήκες της καθημερινής ζωής και, βέβαια, ο επισκέπτης δεν θα καταλάβει πολλά πράγματα από τη χώρα ταξιδεύοντας μόνο στην πρωτεύουσα.

Υπάρχει όμως κάτι που γίνεται αμέσως αντιληπτό. Είναι η σύνεση με την οποία αυτοί οι άνθρωποι, που πριν από το 2000 ήσαν φτωχοί, ασχολούμενοι σχεδόν αποκλειστικά με την υλοτομία και την αλιεία, αξιοποιούν σήμερα το άφθονο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που αποτελούν τις πλουτοπαραγωγικές τους πηγές. Καμιά χλιδή, καμιά εκζήτηση δεν μπόρεσα να διακρίνω στην όμορφη πόλη και στους συμπαθητικούς ανθρώπους της. Στην πόλη που είναι μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες και η δεύτερη πιο ακριβή στον κόσμο, οι άνθρωποι έχουν μάθει τι θα πει μόχθος.

Κυριακή 6 Μαΐου 2012

Blake and Mortimer

Οι λαοί μετά τον δεύτερο μεγάλο πόλεμο μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι. Οι ηρωικοί Blake και Mortimer τους προστατεύουν. Όσοι επιβουλεύονται την ειρήνη και τη δημοκρατία του δυτικού κόσμου (τρελοί επιστήμονες, αιμοσταγείς δικτάτορες, ακόμα και εξωγήινοι, κυρίως όμως ο φοβερός και τρομερός τυχοδιώκτης, ο συνταγματάρχης Olrik) δεν μπορούν να τα βάλουν με τον λοχαγό της ΜΙ5 και με τον ιδιοφυή φυσικό.

Ποιοι είναι, όμως, αυτοί οι φύλακες άγγελοι, αυτοί οι σωτήρες της ανθρωπότητας;

Μα, είναι οι πρωταγωνιστές μιας σειράς κόμικ που φέρει το όνομά τους και τέκνα του Βέλγου Edgar P. Jacobs.

Δυο Βρετανοί με πατέρα Βέλγο είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση.

Ο «ψυχρός πόλεμος» και ο ανταγωνισμός Ανατολής-Δύσης διαπερνούν ολόκληρο το έργο του Jacobs. Οι ήρωές του είναι Βρετανοί και πάντοτε νικητές απέναντι στις απειλές της Ανατολής (π.χ. Το μυστικό του Ξιφία). Ο Blake και ο Mortimer ζουν και ενεργούν ως Βρετανοί: τρώνε στη λέσχη «Κένταυρος», διαβάζουν την εφημερίδα τους, πίνουν τσάι, πίνουν ουίσκι με πάγο.

Ζουν μαζί, θυμίζοντας άλλα διάσημα δίδυμα: τον Sherlock Holmes και τον γιατρό John Watson του Conan Doyle, τον Hercule Poirot και τον Arthur Hastings της Agatha Kristie. Όμως, ενώ ο Holmes δεν παύει να ειρωνεύεται τον Watson και ο Poirot να σκαρφίζεται διαρκώς τρόπους να μειώσει τις συνέπειες από τις γκάφες του Hastings, οι δύο ήρωες του Jacobs είναι απολύτως ισότιμοι και συμπληρωματικοί. Ο Blake, άνθρωπος της δράσης, και ο Mortimer, άνθρωπος της γνώσης, συνεργάζονται άριστα και αποτελεσματικά.
Από την άλλη, ο Mortimer αποτελεί θετικό πρότυπο επιστήμονα, ταγμένου στην υπηρεσία ανθρωπιστικών ιδεωδών, ενώ οι αντίπαλοί του είναι συνήθως σπουδαία μυαλά, αλλά φαύλοι (π.χ. ο Dr. Septimus στην Κίτρινη σφραγίδα),

δημιουργώντας έτσι εύλογο προβληματισμό για τη σχέση της επιστήμης με την ηθική, με τον άνθρωπο. Ο Jacobs, γεννημένος το 1904, έζησε τη φρίκη δύο πολέμων και, κυρίως, την τρομακτική κατάληξη του δεύτερου. Διαρκώς, λοιπόν, υπενθυμίζει στους αναγνώστες του την απειλή ενός πυρηνικού ολέθρου, την αυταρέσκεια της επιστήμης και τα σκοτεινά σχέδια του ολοκληρωτισμού (π.χ. ο τύραννος Βasam Damdu στο Μυστικό του ξιφία), που επιθυμεί να μετατρέψει τους ανθρώπους σε α-νόητες μαριονέτες. Τους υποδεικνύει ακόμα τον εύθραυστο χαρακτήρα των τεχνολογικών κοινωνιών (π.χ., Το αίνιγμα της Ατλαντίδας)και δεν ξεχνά να υπογραμμίσει ότι και το παρελθόν δεν υπήρξε- και το μέλλον πιθανότατα δεν θα είναι- ειδυλλιακό (π.χ. Η διαβολική παγίδα).

Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του πρίγκηπα Ίκαρου, στο Αίνιγμα της Ατλαντίδας. Ένα μανιφέστο ή μια οδηγία: "Πείτε στους γήινους πως βρίσκονται σε μια νέα εποχή γεμάτη θαυμαστές ευκαιρίες, πως την ειρήνη και την ευτυχία δε θα τι βρουν στην επιστήμη και το θρίαμβο. Θα τις βρουν, αν διώξουν από μέσα τους το μίσος και την ανοησία. Ας έχουν την καταστροφή της Ατλαντίδας ως παράδειγμα προς αποφυγήν!".
Γυναίκες δεν υπάρχουν στον κόσμο των δύο ηρώων, εκτός από την κυρία Benson, που κάνει τη χάρη στον Mortimer να τον απαλλάσσει από τους ενοχλητικούς ξένους. Μόνον ο θάνατος του Jacobs επιτρέπει να εισβάλει στο κόμικ μια ουσιαστική γυναικεία παρουσία. Η παλιά αγαπημένη του Mortimer, που από παρεξήγηση μετατρέπεται σε ορκισμένη εχθρό του.

Στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει τα εξής έργα:

- Το μυστήριο της Μεγάλης Πυραμίδας (2 τόμοι)

- Η κίτρινη σφραγίδα

- Το αίνιγμα της Ατλαντίδας

- SOS Μετεωρίτες

- Η διαβολική παγίδα

- Υπόθεση περιδέραιο

- Οι τρεις φόρμουλες του καθηγητή Σάτο (α΄ μέρος)

- Οι 3 φόρμουλες του καθηγητή Σάτο (β΄ μέρος, σε σενάριο του Jacobs με σκιτσογράφο τον Bob de Moor)

- Υπόθεση Φράνσις Μπλέικ (σεναριογράφος είναι ο Jean van Hamme και σκιτσογράφος ο Ted Benoit).

- Η συνομωσία Βορονόφ (σενάριο του Yves Sente και σκίτσο του Andre Julliard)

- Αλλόκοτη επαφή (από τον van Hamme και τον Benoit)

- Οι σαρκοφάγοι της 6^ης ηπείρου (α΄μέρος)

- Οι σαρκοφάγοι της 6^ης ηπείρου (β΄ μέρος, και τα δύο μέρη από τον Sente και τον Julliard)

- Το τέμενος της Γκοντουάνα (από τον Sente και τον Julliard)

Το τελευταίο επεισόδιο της διάσημης σειράς κυκλοφορεί με τίτλο Κατάρα των τριάντα αργυρίων και σε αυτό οι δύο φίλοι ταξιδεύουν στην Ελλάδα (Αθήνα, Μάνη, Κρήτη ...), για να αναζητήσουν τα τριάντα αργύρια της προδοσίας του Ιούδα, τα οποία βρίσκονται κρυμμένα σε κάποιο ελληνικό νησί, αλλά και για να αποτρέψουν τα σατανικά σχέδια του Olrik και ενός Γερμανού αξιωματικού των Ναζί, οι οποίοι επιθυμούν να γίνουν κυρίαρχοι του κόσμου με τη μαγική δύναμη των τριάντα αργυρίων. Το έργο κυκλοφόρησε σε δύο τόμους, το 2009 και το 2010, όμως οι δημιουργοί του είχαν συλλάβει την ιδέα πολύ νωρίτερα, την εποχή που η Ελλάδα τραβούσε τα βλέμματα όλου του κόσμου προετοιμάζοντας τους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Ο Blake και ο Mortimer έχουν, όμως, το κωμικό τους αντίστοιχο, τον Francis και τον Philip, στην ξεκαρδιστική παρωδία του Veys και του Barral.

Εξάλλου, οι καιροί άλλαξαν. Και μαζί άλλαξαν και οι δύο φίλοι. Το μόνο που δεν αλλάζει είναι η διάθεσή τους να σώσουν τον κόσμο. Λέτε αυτήν τη φορά να τα καταφέρουν;