Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2015

Hostes ante portas: Μογγόλοι


Ο Φρειδερίκος Β΄ του Χοχενστάουφεν, ο επονομαζόμενος αργότερα Stupor Mundi (=θαύμα του κόσμου), ο εγγονός του περίφημου Φρειδερίκου Μπαρμπαρόσσα, αυτός ο φωτισμένος αυτοκράτορας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, μεγάλωσε στη Σικελία. Εκείνη την εποχή ο δυτικός κόσμος δέχτηκε ένα τεράστιο πλήγμα: ορδές άγριων έφιππων πολεμιστών εισέβαλαν από την Ασία στην Ευρώπη.


Οι Μογγόλοι προέρχονταν στην πραγματικότητα από διάφορες φυλές, την οποίες ένωσε και ισχυροποίησε ένας σπουδαίος στρατιωτικός ηγέτης, ο Τεμουτζίν. Ο Τεμουτζίν, μετά από πολλούς αγώνες, διεκδίκησε τον νόμιμο θρόνο του και ανακηρύχθηκε χαν. Μέχρι το 1206 είχε υποτάξει τις ισχυρότερες γειτονικές φυλές και στο εξής όλοι τον ονόμαζαν Τζένγκις Χαν, που θα πει Καθολικός Κυβερνήτης.


Η σκληρότητα και η βαρβαρότητά του μπορούσαν να συναγωνιστούν μόνο τις έξοχες πολιτικές και στρατιωτικές του ικανότητες. Η πρώτη χώρα εναντίον της οποίας στράφηκε ήταν η Κίνα. Η αυτοκρατορία του Τσιν Σι Χουάνγκ Τι  δεν κατάφερε να τον αναχαιτίσει. Ο Τζένγκις Χαν σάρωσε την κινεζική ενδοχώρα και το 1215 έφτασε μπροστά από το Πεκίνο, το οποίο κατέλαβε και λεηλάτησε άγρια.


Ακολούθησε η Περσία και μετά η Ινδία και το σημερινό Αφγανιστάν. Απ’ όπου περνούσε έσπερνε τον τρόμο και την καταστροφή. Το 1226 η Κίνα εξεγείρεται, προκαλώντας έτσι τον Τζένγκις Χαν να εισβάλει και να προχωρήσει σε πραγματική γενοκτονία. Την επόμενη, όμως, χρονιά ο μεγάλος και αιματοβαμμένος ηγέτης των Μογγόλων πεθαίνει. Η αυτοκρατορία του, όμως, είχε γίνει η μεγαλύτερη εκείνης της εποχής και η ορμή των πολεμιστών του απερίγραπτη, όπως και η πολεμική τους δεινότητα.


 Ο θάνατος του Τζένγκις Χαν δεν ανέκοψε την κατακτητική ορμή των σκληροτράχηλων Μογγόλων. Ο γιος και διάδοχός του Ογκοντάι έβαλε τώρα στο μάτι και την Ευρώπη. Το 1236, περίπου 150000 πολεμιστές επέδραμαν δυτικά. Κατέλαβαν την Πολωνία και την Ουγγαρία και το 1241 έφτασαν μπροστά από την πόλη Μπρεσλάου, στα σύνορα της Γερμανίας.


Όλοι οι Ευρωπαίοι φάνταζαν ανίσχυροι μπροστά στην κατακτητική μανία του αιμοβόρου στρατηλάτη. Και τότε, κάτι σαν θαύμα: ο Ογκοντάι πεθαίνει αιφνίδια και η Ευρώπη σώζεται, για τρίτη φορά.

Πηγές για τις εικόνες:

Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2015

Οκτώβριος


1η Οκτωβρίου σήμερα και καλωσορίζουμε τον νέο μήνα με έναν ακόμη πίνακα του Γιάννη Τσαρούχη.
Ο Οχτώβρης  του είναι κι αυτός ένας νεαρός ημίγυμνος άντρας με φτερά αγγέλου, μελαχρινός, καθισμένος σε κίονα. Μας κοιτάζει κάπως λοξά και πλάι του έχει λίγα φθινοπωρινά φρούτα. 


Η ίδια χαλαρότητα και ηδυπάθεια που στέκεται στο πρόσωπο και στο σώμα των άλλων νεαρών μηνών του υπάρχει κι εδώ. Και μαζί υπάρχει και μια αναμονή, η αναμονή ίσως του χειμώνα.

Πηγή για την εικόνα:
https://www.pinterest.com/

Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου 2015

Hostes ante portas: Αττίλας


434 μ.Χ. Οι Ούννοι, που είχαν ξεκινήσει από την Ασία και με τις συνεχείς κατακτήσεις είχαν εγκατασταθεί στην κοιλάδα του Δούναβη, αποκτούν νέο βασιλιά, τον Αττίλα.

Ο Αττίλας στο Χρονικό της Νυρεμβέργης (1493)

Ο Αττίλας ήταν ένας προικισμένος και σκληροτράχηλος πολεμιστής. Έτρωγε σε μια ξύλινη γαβάθα, ζούσε σε μια απλή σκηνή και λένε ότι κανένας δεν τον είχε δει ποτέ να γελάει. Ο χρυσός και το ασήμι δεν σήμαιναν τίποτα γι’ αυτόν, παρόλο που τα σεντούκια του ξεχείλιζαν από τα δύο πολύτιμα μέταλλα. Οι κατακτήσεις του ήσαν τεράστιες και ο στρατός του το ίδιο. Αυτοί οι κοντόσωμοι άνθρωποι με το κίτρινο δέρμα, τα τραβηγμένα μάτια και τα προεξέχοντα μήλα, που τον ακολουθούσαν, ήσαν ανθεκτικοί και ανελέητοι. Λεγόταν ότι απ’ όπου περνούσαν το χορτάρι δεν φύτρωνε ξανά.

Ο Anthony Quinn ως Αττίλας 
στην ομώνυμη ταινία του Petro Francisci (1954)

Το Βυζάντιο θάμπωσε τον Αττίλα και βάλθηκε να το εξουσιάσει. Απαίτησε, λοιπόν, από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β΄ υπέρογκα χρηματικά ποσά. Όταν εκείνος αρνήθηκε να τα καταβάλει, εξαπέλυσε τις ορδές του, που κατέστρεψαν τη Μυσία, τη Θράκη και τη Μακεδονία και ερήμωσαν 70 πόλεις, υποχρεώνοντάς τον έτσι να υπογράψει μια ταπεινωτικότατη συνθήκη. Η «Μάστιγα του Θεού» ήταν το όνομα που του έδωσαν οι Βυζαντινοί για την αγριότητά του, θεωρώντας, επιπλέον, ότι ήταν η τιμωρία του Θεού για τα κρίματά τους.

Eugène Delacroix, Attila the Hun (1843-1847)

Το 450 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Μαρκιανός αρνήθηκε να πληρώσει τα συμφωνημένα, όμως αυτήν τη φορά ο Αττίλας αγνόησε την προσβολή, καθώς είχε άλλα σχέδια: να υποτάξει τη Δύση. Έστειλε, μάλιστα, στον αυτοκράτορα Βαλεντινιανό έναν απεσταλμένο με το εξής μήνυμα: «Ο κύριός μου και δικός σου κύριος Αττίλας σού διαμηνύει ότι πρέπει να του δώσεις το μισό σου βασίλειο και την κόρη σου για γυναίκα του». Ό,τι ο αυτοκράτορας δεν του προσέφερε οικειοθελώς, ο Αττίλας βάλθηκε να το κατακτήσει με το σπαθί του. Το 451 μ.Χ. συγκρούστηκε με τον ρωμαϊκό στρατό στα Καταλαυνικά Πεδία. Απέναντι από τον Αττίλα είχαν παραταχθεί όχι μόνον οι Ρωμαίοι, αλλά και πολλά γερμανικά φύλα, που τον μισούσαν τόσο πολύ, ώστε ξέχασαν την έχθρα τους με τους Ρωμαίους. Αρχιστράτηγος ήταν ο ικανότατος Φλάβιος Αέτιος οοποίος, από μια ειρωνεία της τύχης, υπήρξε παιδικός φίλος του Αττίλα (νεότατος είχε σταλεί ως όμηρος ειρήνης στην αυλή των Ούννων). Η μάχη, που ονομάστηκε Μάχη των Εθνών, ήταν σφοδρή, όμως δεν ανέδειξε νικητή. Αργότερα, ο Αττίλας κινήθηκε με τις ορδές του εναντίον της Ρώμης. Ένας νέος εχθρός, αιώνες μετά τον Αννίβα, ήταν προ των πυλών της αιώνιας πόλης. Επικράτησε πανικός.
Και τότε βρέθηκε ένας άνδρας να σώσει την πόλη και την Ευρώπη: ο πάπας Λεόντιος. Κρατώντας λάβαρα και με τη συνοδεία ιερέων, βγήκε να συναντήσει τον βάρβαρο βασιλιά. Τι να του είπε άραγε ο Λεόντιος σε αυτήν την παράδοξη συνάντηση; Πάντως, ο Αττίλας όχι μόνο δεν τον κατέσφαξε, όπως περίμεναν όλοι, αλλά και πείστηκε να αποχωρήσει, αποσύροντας τα στρατεύματά του από την Ιταλία.

Raphael, The Meeting Between Leo the Great and Attila

Η Ευρώπη είχε για δεύτερη φορά σωθεί.

Πηγές για τις εικόνες:

Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου 2015

Hostes ante portas: Αννίβας


2 Αυγούστου 216 π.Χ. Στις Κάννες, στη νοτιοανατολική Ιταλία, οι Ρωμαίοι κατατροπώνονται από τον στρατό του Καρχηδόνιου Αννίβα.

Μαρμάρινη προτομή του Αννίβα

Η Καρχηδόνα ήταν μια πλούσια φοινικική αποικία στην Αφρική. Τα πλοία της έπλεαν σε μακρινές θάλασσες μεταφέροντας αγαθά σε όλες τις χώρες. Οι Ρωμαίοι, αντίθετα, ήσαν στεριανοί. Ούτε διέπλεαν τα πελάγη, ούτε ήξεραν να ναυμαχούν, ούτε καν ήξεραν να ναυπηγούν πλοία, κι αυτό –το καταλάβαιναν- περιόριζε την ισχύ τους. Κάποτε όμως, σύμφωνα με την παράδοση, ένα καρχηδονιακό πλοίο εξόκειλε στις ιταλικές ακτές. Οι Ρωμαίοι, πεισματάρηδες και ακούραστοι, δούλεψαν ακατάπαυστα χρησιμοποιώντας το ως μοντέλο και μέσα σε δύο μήνες είχαν κατασκευάσει έναν ολόκληρο στόλο από πανομοιότυπα πλοία. Με αυτόν τον στόλο ανακατέλαβαν την Σικελία που είχε πέσει στα χέρια των Καρχηδονίων. Οι Καρχηδόνιοι τότε στράφηκαν προς την Ισπανία και επιβλήθηκαν εύκολα στις άγριες φυλές που κατοικούσαν εκεί.
Όταν οι Ρωμαίοι άρχισαν να εποφθαλμιούν την Ισπανία, ο Αννίβας, ατρόμητος, ανυποχώρητος και γεννημένος στρατηγός, δεν μπόρεσε να το ανεχθεί.  Επικεφαλής μιας τρομερής δύναμης, διέσχισε όλη τη σημερινή νότια Γαλλία, πέρασε ποτάμια, χαράδρες και απάτητα βουνά (ακόμα και τις Άλπεις) και βρέθηκε, με 50000 πεζούς, 9000 ιππείς και τους 37 ελέφαντες που είχε πάρει μαζί του, στην Ιταλία. Εκεί συνέτριψε τους Ρωμαίους σε αιματηρές μάχες, πρώτα στον ποταμό Τρέβια (το 217 π.Χ.) και την επόμενη χρονιά στη λίμνη Τρανσιμένη.

J. M. W. Turner, 
Snow-storm. Hannibal and his army crossing the Alpes (1812)

Οι Ρωμαίοι είχαν επικεφαλής του στρατού τους έναν πολύ ικανό στρατηγό, τον Κόιντο Φάβιο Μάξιμο, ο οποίος είχε αντιληφθεί τον κίνδυνο που αντιπροσώπευε ο Αννίβας. Ως πολεμική τακτική είχε επιλέξει να μην αντιμετωπίζει τον αντίπαλό του κατά μέτωπον, αλλά να τον πλήττει στα αδύνατα σημεία του και να περιμένει πότε εκείνος, εκνευρισμένος από την αναμονή, θα έκανε κάποιο σφάλμα. Οι Ρωμαίοι, που δεν καταλάβαιναν το σχέδιο του Φάβιου Μάξιμου, του είχαν δώσει κοροϊδευτικά το προσωνύμιο Cunctator (=διστακτικός). Κι έτσι, αγνοώντας τον, επιτέθηκαν στον Αννίβα στις Κάννες. 40000 νεκρούς κόστισε στους Ρωμαίους η ανοησία τους, η οποία συγχρόνως άνοιξε στον Αννίβα τον δρόμο για τη Ρώμη. Hannibal ante portas (=ο Αννίβας προ των πυλών) ήταν η σπαρακτική κραυγή που ακούστηκε τότε σε ολόκληρη την Ιταλία.
Όμως ο Αννίβας έκανε το μοιραίο λάθος. Αντί να επιτεθεί στη Ρώμη τη στιγμή που οι υπερασπιστές της ήσαν τσακισμένοι από την ήττα τους, κινήθηκε προς τη νότια Ιταλία, περιμένοντας να λάβει πρώτα ενισχύσεις από την Καρχηδόνα, ενισχύσεις που δεν έφτασαν ποτέ.
14 χρόνια συνολικά ο Αννίβας παρέμεινε στην Ιταλία μαζί με τους εξαγριωμένους στρατιώτες του, οι οποίοι λεηλατούσαν τα πάντα στο πέρασμά τους. Το 204 π.Χ. οι Ρωμαίοι, έχοντας αναδιατάξει τις δυνάμεις τους, επιτέθηκαν εκ νέου στην Καρχηδόνα. Οι Καρχηδόνιοι έδωσαν τότε εντολή στον Αννίβα να επιστρέψει στην πατρίδα του για να αντιμετωπίσει τον εχθρό. Μπροστά από τα τείχη της πόλης, όπου είχαν φτάσει οι Ρωμαίοι υπό την ηγεσία του στρατηγού Σκιπίωνα, του επονομαζόμενου και Αφρικανού, στην περίφημη μάχη της Ζάμας, ο Αννίβας έχασε τη μάχη.
Το 202 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Καρχηδόνα και υποχρέωσαν τους Καρχηδόνιους να κάψουν ολόκληρο τον στόλο τους  και να τους καταβάλουν γενναία πολεμική αποζημίωση. Ο Αννίβας κατάφερε να διαφύγει και προσπάθησε να οργανώσει την αντίσταση εναντίον των Ρωμαίων, ώσπου το  183 π.Χ., για να μην πέσει στα χέρια των Ρωμαίων, αυτοκτόνησε με δηλητήριο σε μια πόλη που λεγόταν Λίμπισα.

Sébastien Slodtz, Hannibal (1704)

Η Ρώμη σώθηκε και μαζί της η Ευρώπη.
Η ανάμνηση όμως της Καρχηδόνας πάντοτε βασάνιζε τους Ρωμαίους. Μάλιστα, ο πατρίκιος Κάτων ο πρεσβύτερος, γνωστός για τον ανυποχώρητο χαρακτήρα του, άρχιζε κάθε ομιλία του στις συνεδριάσεις της Συγκλήτου, όποιο κι αν ήταν το θέμα, με τη φράση που έμεινε παροιμιώδης: Carthago delenda est (=η Καρχηδόνα πρέπει να καταστραφεί).
Οι Ρωμαίοι εν τέλει ακολούθησαν τη συμβουλή του. Η Καρχηδόνα καταστράφηκε το 146 π.Χ. και όλοι οι πολίτες της είτε θανατώθηκαν είτε συνελήφθησαν αιχμάλωτοι. Οι Ρωμαίοι γκρέμισαν όλα τα σπίτια, ισοπέδωσαν τη γη, όργωσαν με αλέτρια το έδαφός της και έριξαν αλάτι, για να μην ξαναφυτρώσει ποτέ τίποτα. Η Ρώμη έμεινε η ισχυρότερη πόλη του κόσμου.

Πηγές για τις εικόνες:

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2015

Σεπτέμβριος


Πολύ νερό κύλησε στον ποταμό του χρόνου από την τελευταία μου ανάρτηση, με πολλά κρίσιμα γεγονότα να σημαδεύουν τη ζωή μας και τη ζωή της πατρίδας μας.
Είμαι πάλι εδώ με τον ερχομό του Φθινόπωρου, σε ένα ζεστό ακόμη αποκαλόκαιρο κι ενώ τα σχολεία μόλις άνοιξαν, με έναν πίνακα του Γιάννη Τσαρούχη (1910-1989).
Μαθητής του Φώτη Κόντογλου, ο Γιάννης Τσαρούχης μυήθηκε σε μια ιδιότυπη ελληνική ζωγραφική που στο κεντρικό βυζαντινό της ύφος ενσωμάτωνε πολλά στοιχεία της Αναγέννησης, αλλά και του ευρωπαϊκού μοντερνισμού.
Σαν βγαλμένος από τη βυζαντινή αγιογραφία μα και από πίνακα του Caravaggio είναι ο Σεπτέμβρης του, όπως εξάλλου όλοι οι νεαροί άνδρες που συμβολίζουν τους μήνες, σε μια σειρά από έργα που φιλοτεχνήθηκαν το 1972. 


Στιβαρό ημίγυμνο κορμί με φτερά αγγέλου, επειδή στη λαϊκή παράδοση με τα φτερά τους οι μήνες ταξιδεύουν αέναα και κυκλικά στον χρόνο. Μελαχρινός, με απαλό μουστάκι, είναι καθισμένος σε μαρμάρινο κίονα, ακουμπάει νωχελικά το χέρι σε μάρμαρο και στο πλάι του είναι χυμένα τρία-τέσσερα σχολικά τετράδια. Μας κοιτάζει καταπρόσωπο, με μια δύσκολα κρυμμένη ηδυπάθεια στα μάτια και στα χείλη.
Αυτός είναι ο δικός μας Σεπτέμβριος.

Πηγή για την εικόνα:

Πέμπτη 18 Ιουνίου 2015

Βατερλώ


200 χρόνια πριν, το Σάββατο 18 Ιουνίου 1815, ο Μέγας Ναπολέων «έζησε το βατερλώ του», στη ομώνυμη πολίχνη της σημερινής Brabant-Wallon, λίγα χιλιόμετρα έξω από τις Βρυξέλλες. Έκτοτε, η λέξη «βατερλώ» ταυτίζεται με τη συντριπτική ήττα.

Ο Λέων του Waterloo

Τον Μάρτιο του 1815, ο εξόριστος Ναπολέων είχε δραπετεύσει από τη νήσο Έλβα. Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός στην Ευρώπη, την ώρα που στη Βιέννη, την ημέρα συνεχίζονταν οι εργασίες του συνεδρίου για την αποκατάσταση της ειρήνης μετά τους ναπολεόντειους πολέμους, με τη συμμετοχή 216 κρατικών αντιπροσωπειών, ενώ τη νύχτα έδιναν κι έπαιρναν τα γλέντια για την απαλλαγή της Ευρώπης από τον Ναπολέοντα.   
Ο Ναπολέων αποβιβάστηκε στις Κάννες, κι από εκεί, με 1100 άνδρες, ξεκίνησε για το Παρίσι. Μπήκε στην πόλη στις 29 Μαρτίου, επικεφαλής 250.000 ανδρών. Ο αυτοκράτορας είχε για τα καλά επιστρέψει.

Η επιστροφή του Ναπολέοντα από την Έλβα

Η Ευρώπη ενώθηκε εναντίον του, δημιουργώντας τον λεγόμενο «Έβδομο Συνασπισμό». Ο εβδομηντατριάχρονος στρατάρχης Gebhard Leberecht von Blücher ανέλαβε την αρχηγία των Πρώσων και ο «σιδερένιος δούκας» του Wellington ανέλαβε την αρχηγία των βρετανικών δυνάμεων. Οι δύο στρατειές συναντήθηκαν στα βορειοανατολικά σύνορα της Γαλλίας, έτοιμες να εισβάλουν στη χώρα.
Η εκστρατεία του Waterloo αρχίζει στις 16 Ιουνίου και διαρκεί 3 ημέρες. Ο Ναπολέων, ατρόμητος και ριψοκίνδυνος, χωρίζει σε δύο πτέρυγες τον γαλλικό στρατό: στην αριστερή πτέρυγα αρχηγός είναι ο στρατάρχης Michel Ney, στη δεξιά ο Emmanuel de Grouchy. Υπό την προσωπική του διοίκηση τίθεται ένα εφεδρικό στράτευμα. Σαν σφήνα τοποθετεί  τον στρατό του ο Ναπολέων ανάμεσα στους δύο του αντιπάλους, αποκόπτοντας τον έναν από τον άλλο.
Στις 16 Ιουνίου, στην πόλη Ligny, στρέφεται εναντίον του Blücher, ο οποίος υφίσταται βαρύτατη ήττα, χάνοντας 12.000 στρατιώτες. Δεν χάνει όμως το μαχητικό του πνεύμα και σπεύδει να ενισχύσει τον Wellington, ο οποίος υποχωρεί προς το Waterloo.
Ποια τυχαία περιστατικά μπορούν να προκαλέσουν μια ήττα, ένα «βατερλώ»; Ποια λάθη; Ποιες καθυστερήσεις; Ποιες κακές εκτιμήσεις;
Ο δούκας του Wellington αναπτύσσει τον στρατό του στο Mont-Saint-Jean, με προσανατολισμό το νότιο μέρος. Η θέση του είναι μειονεκτική, γι’ αυτό και το σχέδιό του είναι αμυντικό, καθώς ελπίζει ότι θα καταφθάσει προς βοήθειά του και ο στρατός του Blücher. Ο Ναπολέων παρατάσσει τον στρατό του στα νότια του οροπεδίου.

Clément-Auguste Andrieu, La bataille de Waterloo (1852)

Εν τω μεταξύ, ένα τυχαίο περιστατικό: το βράδυ της 17ης Ιουνίου ανοίγουν οι ουρανοί. Η βροχή είναι κατακλυσμιαία. Το οροπέδιο γεμίζει  με παχιά λάσπη. Οι αψιμαχίες αρχίζουν από το πρωί της 18ης Ιουνίου. Σε όλες οι Άγγλοι αντέχουν, αν και οι Γάλλοι φαίνεται ότι υπερισχύουν. Μια καθυστέρηση: ο Ναπολέων δεν δίνει το σύνθημα για γενική επίθεση, περιμένοντας να στεγνώσει το χώμα ώστε να μπορέσει να σύρει το πυροβολικό του. Μια κακή εκτίμηση: τις 3:30 το μεσημέρι, ο Ney αρχίζει την επίθεση (εν γνώσει του αυτοκράτορα; ποιος ξέρει;). Με το ιππικό του επιτίθεται εναντίον του αγγλικού στρατού. Πώς να καταφέρει όμως να διαπεράσει τον περίφημο σχηματισμό των «αγγλικών τετραγώνων»; Η ώρα περνάει. Οι Άγγλοι ακόμη αντέχουν, αν και οι Γάλλοι φαίνεται να έχουν την πρωτοβουλία. Στις 7 το απόγευμα ωστόσο φθάνει ο Blücher, έχοντας κάνει έναν μεγάλο κύκλο. Ένα λάθος: ο Grouchy, που στάλθηκε από τον αυτοκράτορα, απέτυχε να τον εμποδίσει να φτάσει στο Waterloo. Οι Γάλλοι βρίσκονται ανάμεσα σε δύο πυρά. Ο Wellington διατάζει αντεπίθεση. Οι Γάλλοι τρέπονται σε φυγή. Ο Ney συλλαμβάνεται. 25.000 Γάλλοι στρατιώτες πέφτουν νεκροί.

William Sandler, Battle of Waterloo (1852)

9 το βράδυ: ο Wellington και ο Blücher συναντιούνται στο πανδοχείο La Belle alliance (Η ωραία συμμαχία) και κηρύσσουν το νικηφόρο γι’ αυτούς τέλος της μάχης.

Πανδοχείο La Belle alliance

Ο Ναπολέων, επικεφαλής της φρουράς του, έχει διασπάσει τις εχθρικές γραμμές και έχει καταφέρει να ξεφύγει. Μεσάνυχτα της 20ής Ιουνίου φτάνει στο Παρίσι. Ο λαός, που κάποτε τον επευφημούσε, τώρα ζητεί τον θάνατό του. Ακόμη και οι πιο πιστοί του φίλοι τον εγκαταλείπουν. Οι ελάχιστοι που του μένουν επιχειρούν να τον σώσουν επιβιβάζοντάς τον σε πλοίο για την Αμερική. Οι Άγγλοι καιροφυλακτούν. Ο αυτοκράτορας αναγκάζεται να παραδοθεί. Του ανακοινώνεται ότι είναι «αιχμάλωτος της Ευρώπης». Εξορίζεται στην Αγία Ελένη, έναν βράχο στο κέντρο του Νότιου Ατλαντικού.  


Εκεί πεθαίνει, στις 5 Μαΐου 1821.

Το νόμισμα των 2.5 ευρώ που κυκλοφόρησε το Βέλγιο 
για τα 200 χρόνια από τη μάχη του Waterloo 

Πηγές για τις εικόνες:

Τετάρτη 17 Ιουνίου 2015

Στη σκιά του Alexandre Dumas: Auguste Maquet


Τον Δεκέμβριο του 1838 ο Γάλλος καθηγητής Φιλολογίας Auguste Maquet, με τη μεσολάβηση του Gérard de Nerval, επισκέπτεται τον τριανταεξάχρονο, ήδη διάσημο θεατρικό κυρίως συγγραφέα Alexandre Dumas (père). Είναι η κατάλληλη στιγμή. Ο Dumas επιθυμεί να κάνει στροφή στην καριέρα του. Τα θεατρικά του έργα έχουν κουράσει το κοινό. Το μυθιστόρημα ανοίγει για εκείνον ένα νέο πεδίο δόξας.
Ο Maquet διαθέτει αρετές πολύτιμες. Γνωρίζει καλά την Ιστορία, ξέρει πώς να κάνει έρευνα για ιστορικά θέματα και έχει καλές ιδέες. Είναι, δηλαδή, ό,τι ακριβώς χρειάζεται ο Dumas. Επιπλέον, μπορεί να εργάζεται ακούραστα για ώρες, όπως ακριβώς και ο ιδιοφυής συγγραφέας.

Καρικατούρα του Maquet (1852)

Οι δύο άνδρες αρχίζουν να συνεργάζονται με μεγάλη επιτυχία. Ο Maquet συγκεντρώνει το υλικό και ακατέργαστο το προσκομίζει στον Dumas, ο οποίος το μετατρέπει σε γοητευτικά μυθιστορήματα με πλοκή, διαλόγους, ρυθμό, τόνο και ύφος.
Το πρώτο έργο που παράγεται από αυτήν τη συνεργασία έχει τον τίτλο Le chevalier dHarmental (Ο ιππότης ντ' Αρμεντάλ) και ακολουθούν τα έργα που θα κάνουν τον Dumas κοσμαγάπητο και, κυρίως, πάμπλουτο και εξαιρετικά σπάταλο: Les trois mousquetaires (Οι τρεις σωματοφύλακες), La reine Margot (Βασίλισσα Μαργκό), Le comte de Monte-Cristo (Ο κόμης Μοντεκρίστο) κ.ά.
Η συνεργασία διακόπτεται το 1851. Εν τω μεταξύ, ο Dumas έχει ζήσει στα άκρα, έχει κερδίσει τεράστια χρηματικά ποσά, έχει χρεοκοπήσει, έχει αρχίσει να καταδιώκεται από τους πιστωτές του. Ο ίδιος ποτέ δεν αρνείται τη συμβολή του Maquet στο έργο του, ωστόσο οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι οικειοποιήθηκε τη δουλειά του συνεργάτη του, και όχι μόνον του Maquet, αλλά και κάμποσων ακόμη, ότι το θαυμάσιο έργο του δεν είναι παρά το προϊόν μιας καλοστημένης λογοτεχνικής βιομηχανίας.  
Το 1858 δίνεται το οριστικό τέλος αυτής της πολύ προσοδοφόρας φιλίας: ο Maquet διεκδικεί δικαστικά πνευματικά δικαιώματα επί των έργων που μέχρι τότε αποδίδονταν αποκλειστικά στον Dumas. Του επιδικάζεται οικονομική αποζημίωση, όμως ο Dumas διατηρεί την κυριότητα των έργων.
Μέχρι τον θάνατό του, το 1888, ο Maquet εξακολουθεί  να γράφει. Αν και μάλλον μέτρια τα έργα του, του αποφέρουν τόσα χρήματα ώστε να αγοράσει έναν πύργο στη γαλλική επαρχία.
Η σχέση του Maquet με τον Dumas έγινε ταινία το 2010, με τίτλο Lautre Dumas (Ο άλλος Δουμάς), σε σκηνοθεσία του Safy Nebbou. Στον ρόλο του Dumas ο Gérard Depardieu και στον ρόλο του Maquet ο Benoît Poelvoorde.


Πηγές για τις εικόνες: